Ressources Catholiques Magistère

précédent
466 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 39 : AAS 83 (1991) 841.
467 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 39 : AAS 83 (1991) 841.
468 Jean-Paul II, Lettre aux familles Gratissimam sane, 7 : AAS 86 (1994) 875 ; cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2206.
469 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 47 : AAS 58 (1966) 1067 ; cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2210.
470 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2224.
471 Cf. Saint-Siège, Charte des droits de la famille, Préambule, D-E, Typographie Polyglotte Vaticane, Cité du Vatican 1983, p. 6.
472 Cf. Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 45 : AAS 74 (1982) 136-137 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2209.
473 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 48 : AAS 58 (1966) 1067-1068.
474 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 48 : AAS 58 (1966) 1067.
475 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 1603.
476 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 48 : AAS 58 (1966) 1067.
477 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 1639.
478 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 1603.
479 Cf. Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 13 : AAS 74 (1982) 93-96.
480 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 19 : AAS 74 (1982) 102.
481 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 48, 50 : AAS 58 (1966) 1067-1069, 1070-1072.
482 Cf. Jean-Paul II, Lettre aux familles Gratissimam sane, 11 : AAS 86 (1994) 883-886.
483 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 50 : AAS 58 (1966) 1070-1072.
484 Catéchisme de l'Église Catholique, 2379.
485 Cf. Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 12 : AAS 74 (1982) 93 : « C'est ainsi que les mots essentiels de la Révélation, à savoir “Dieu aime son peuple”, sont prononcés également au moyen des termes vivants et concrets par lesquels l'homme et la femme se disent leur amour conjugal. Leur lien d'amour devient l'image et le symbole de l'Alliance qui unit Dieu et son peuple (cf. par ex. Os 2, 21 ; Jr 3, 6-13 ; Is 54). Même le péché qui peut blesser le pacte conjugal devient image de l'infidélité du peuple envers son Dieu : l'idolâtrie est une prostitution (cf. Ez 16, 25), l'infidélité est un adultère, la désobéissance à la loi est un abandon de l'amour nuptial du Seigneur. Mais l'infidélité d'Israël ne détruit pas la fidélité éternelle du Seigneur, et par conséquent l'amour toujours fidèle de Dieu est présenté comme exemplaire pour les relations d'amour fidèle qui doivent exister entre les époux (cf. Os 3) ».
486 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 13 : AAS 74 (1982) 93-94.
487 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 48 : AAS 58 (1966) 1067-1069.
488 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 47 : AAS 74 (1982) 139. La note interne fait référence au Concile Œcuménique Vatican II, Const. dogm. Lumen gentium, 31 : AAS 57 (1965) 37.
489 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 48 : AAS 74 (1982) 140 ; cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 1656-1657, 2204.
490 Cf. Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 18 : AAS 74 (1982) 100-101.
491 Jean-Paul II, Lettre aux familles Gratissimam sane, 11 : AAS 86 (1994) 883.
492 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 43 : AAS 74 (1982) 134.
493 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 43 : AAS 74 (1982) 134.
494 Jean-Paul II, Message à la deuxième Assemblée mondiale sur le vieillissement, Madrid (3 avril 2002): L'Osservatore Romano, éd. française, 16 avril 2002, p. 5 ; cf. Id., Exhort. apost. Familiaris consortio, 27 : AAS 74 (1982) 113-114.
495 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 48 : AAS 58 (1966) 1067-1069 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 1644-1651.
496 Catéchisme de l'Église Catholique, 2333.
497 Catéchisme de l'Église Catholique, 2385 ; cf. aussi 1650-1651, 2384
498 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 20 : AAS 74 (1982) 104.
499 Le respect dû aussi bien au sacrement du mariage qu'aux époux eux-mêmes et aux membres de leurs familles, ainsi qu'à la communauté des fidèles, interdit aux pasteurs, pour quelque motif ou prétexte que ce soit, même pastoral, d'organiser tout type de cérémonie en faveur des divorcés remariés. Cf. Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 20 : AAS 74 (1982) 104.
500 Cf. Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 77, 84 : AAS 74 (1982) 175-178, 184-186.
501 Cf. Jean-Paul II, Lettre aux familles Gratissimam sane, 14 : AAS 86 (1994) 893-896 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2390.
502 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2390.
503 Cf. Congrégation pour la Doctrine de la Foi, Lettre aux Évêques de l'Église catholique sur la pastorale à l'égard des personnes homosexuelles, 1-2 : AAS 79 (1987) 543-544.
504 Jean-Paul II, Discours au Tribunal de la Rote romaine (21 janvier 1999), 5 : L'Osservatore Romano, éd. française, 16 février 1999, p. 7.
505 Cf. Congrégation pour la Doctrine de la Foi, Quelques considérations concernant la réponse aux propositions de loi sur la non-discrimination des personnes homosexuelles : L'Osservatore Romano, éd. française, 4 août 1992, p. 6 ; Id., Décl. Persona humana, 8 : AAS 68 (1976) 84-85.
506 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2357-2359.
507 Cf. Jean-Paul II, Discours aux évêques espagnols en visite ad limina (19 février 1998), 4 : L'Osservatore Romano, éd. française, 26 mai 1998, p. 5 ; Conseil Pontifical pour la Famille, Famille, mariage et « unions de fait », 23, Libreria Editrice Vaticana, Cité du Vatican 2000, pp. 35-37 ; Congrégation pour la Doctrine de la Foi, Considérations à propos des projets de reconnaissance juridique des unions entre personnes homosexuelles : L'Osservatore Romano, éd. française, 5 août 2003, pp. 7-8.
508 Congrégation pour la Doctrine de la Foi, Considérations à propos des projets de reconnaissance juridique des unions entre personnes homosexuelles, 8 : L'Osservatore Romano, éd. française, 5 août 2003, p. 7.
509 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Evangelium vitae, 71 : AAS 87 (1995) 483 ; Saint Thomas d'Aquin, Summa theologiae, I-II ; q. 96, a. 2 (“Utrum ad legem humanam pertineat omnia vitia cohibere”): Ed. Leon. 7, 181.
510 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 81 : AAS 74 (1982) 183.
511 Saint-Siège, Charte des droits de la famille, Préambule, E, Typographie Polyglotte Vaticane, Cité du Vatican 1983, p. 6.
512 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 1652.
513 Jean-Paul II, Lettre aux familles Gratissimam sane, 6 : AAS 86 (1994) 874 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2366.
514 Jean-Paul II, Lettre aux familles Gratissimam sane, 11 : AAS 86 (1994) 884.
515 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 39 : AAS 83 (1991) 842.
516 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Evangelium vitae, 92 : AAS 87 (1995) 505-507.
517 Jean-Paul II, Lettre aux familles Gratissimam sane, 13 : AAS 86 (1994) 891.
518 Jean-Paul II, Encycl. Evangelium vitae, 93 : AAS 87 (1995) 507-508.
519 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 50 : AAS 58 (1966) 1070-1072 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2367.
520 Paul VI, Encycl. Humanae vitae, 10 : AAS 60 (1968) 487 ; cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 50 : AAS 58 (1966) 1070-1072.
521 Cf. Paul VI, Encycl. Humanae vitae, 14 : AAS 60 (1968) 490-491.
522 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 51 : AAS 58 (1966) 1072-1073 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2271-2272 ; Jean-Paul II, Lettre aux familles Gratissimam sane, 21 : AAS 86 (1994) 919-920 ; Id., Encycl. Evangelium vitae, 58, 59, 61-62 : AAS 87 (1995) 466-468, 470-472.
523 Cf. Jean-Paul II, Lettre aux familles Gratissimam sane, 21 : AAS 86 (1994) 919-920 ; Id., Encycl. Evangelium vitae, 72, 101 : AAS 87 (1995) 484-485, 516-518 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2273.
524 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 51 : AAS 58 (1966) 1072-1073 ; Paul VI, Encycl. Humanae vitae, 14 : AAS 60 (1968) 490-491 ; Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 32 : AAS 74 (1982) 118-120 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2368 ; Pie XI, Encycl. Casti connubii : AAS 22 (1930) 559-561.
525 Cf. Paul VI, Encycl. Humanae vitae, 7 : AAS 60 (1968) 485 ; Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 32 : AAS 74 (1982) 118-120.
526 Cf. Paul VI, Encycl. Humanae vitae, 17 : AAS 60 (1968) 493-494.
527 Cf. Paul VI, Encycl. Humanae vitae, 16 : AAS 60 (1968) 491-492 ; Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 32 : AAS 74 (1982) 118-120 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2370.
528 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 50 : AAS 58 (1966) 1070-1072 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2368 ; Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 37 : AAS 59 (1967) 275-276.
529 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2372.
530 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2378.
531 Cf. Congrégation pour la Doctrine de la Foi, Instr. Donum vitae, II, 2, 3, 5 : AAS 80 (1988) 88-89, 92-94 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2376-2377.
532 Cf. Congrégation pour la Doctrine de la Foi, Instr. Donum vitae, II, 7 : AAS 80 (1988) 95-96.
533 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2375.
534 Cf. Jean-Paul II, Discours à l'Académie Pontificale pour la Vie (21 février 2004), 2 : L'Osservatore Romano, éd. française, 2 mars 2004, p. 6.
535 Cf. Académie Pontificale pour la Vie, Réflexions sur le clonage, Libreria Editrice Vaticana, Cité du Vatican 1997 ; Conseil Pontifical « Justice et Paix », L'Église face au racisme. Contribution du Saint-Siège à la Conférence mondiale contre le Racisme, la Discrimination raciale, la Xénophobie et l'Intolérance qui y est associée, 21, Typographie Vaticane, Cité du Vatican 2001, p. 23.
536 Cf. Jean-Paul II, Discours au XVIIIème Congrès International de la Société des Greffes (29 août 2000), 8 : L'Osservatore Romano, éd. française, 5 septembre 2000, p. 3.
537 Jean-Paul II, Lettre aux familles Gratissimam sane, 10 : AAS 86 (1994) 881.
538 Saint-Siège, Charte des droits de la famille, art. 3, c, Typographie Polyglotte Vaticane, Cité du Vatican 1983, p. 10. La Déclaration Universelle des Droits de l'Homme affirme que « la famille est l'élément naturel et fondamental de la société et a le droit à la protection de la société et de l'État » (Art. 16.3).
539 Saint-Siège, Charte des droits de la famille, Préambule, E, Typographie Polyglotte Vaticane, Cité du Vatican 1983, p. 6.
540 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Décl. Gravissimum educationis, 3 : AAS 58 (1966) 731-732 ; Id., Const. past. Gaudium et spes, 52 : AAS 58 (1966) 1073-1074 ; Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 37 : AAS 74 (1982) 127-129 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 1653, 2228.
541 Cf. Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 43 : AAS 74 (1982) 134-135.
542 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Décl. Gravissimum educationis, 3 : AAS 58 (1966) 731-732 ; Id., Const. past. Gaudium et spes, 61 : AAS 58 (1966) 1081-1082 ; Saint-Siège, Charte des droits de la famille, art. 5, Typographie Polyglotte Vaticane, Cité du Vatican 1983, pp. 11-12 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2223. Le Code de Droit Canonique consacre à ce droit-devoir des parents les canons 793-799 et 1136.
543 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 36 : AAS 74 (1982) 127.
544 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 36 : AAS 74 (1982) 126 ; cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2221.
545 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Décl. Dignitatis humanae, 5 : AAS 58 (1966) 933 ; Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1994, 5 : AAS 86 (1994) 159-160.
546 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 40 : AAS 74 (1982) 131.
547 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Décl. Gravissimum educationis, 6 : AAS 58 (1966) 733-734 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2229.
548 Saint-Siège, Charte des droits de la famille, art. 5, b, Typographie Polyglotte Vaticane, Cité du Vatican 1983, p. 11 ; cf. aussi Concile Œcuménique Vatican II, Décl. Dignitatis humanae, 5 : AAS 58 (1966) 933.
549 Congrégation pour la Doctrine de la Foi, Instr. Libertatis conscientia, 94 : AAS 79 (1987) 595-596.
550 Concile Œcuménique Vatican II, Décl. Gravissimum educationis, 1 : AAS 58 (1966) 729.
551 Cf. Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 43 : AAS 74 (1982) 134-135.
552 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 52 : AAS 58 (1966) 1073-1074.
553 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 37 : AAS 74 (1982) 128 ; cf. Conseil Pontifical pour la Famille, Vérité et signification de la sexualité humaine. Des orientations pour l'éducation en famille, Libreria Editrice Vaticana, Cité du Vatican 1995.
554 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 26 : AAS 74 (1982) 111-112.
555 Jean-Paul II, Discours à l'Assemblée générale des Nations Unies (2 octobre 1979), 21 : L'Osservatore Romano, éd. française, 9 octobre 1979, p. 10 ; cf. aussi Id., Message au Secrétaire Général des Nations Unies à l'occasion du Sommet mondial pour les Enfants (22 septembre 1990): L'Osservatore Romano, éd. française, 9 octobre 1990, pp. 1-4.
556 Jean-Paul II, Discours au Comité des Journalistes européens pour les droits de l'enfant (13 janvier 1979): L'Osservatore Romano, éd. française, 23 janvier 1979, p. 1.
557 Cf. Convention sur les droits de l'enfant, entrée en vigueur en 1990 et ratifiée aussi par le Saint-Siège.
558 Cf. Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1996, 2-6 : AAS 88 (1996) 104-107.
559 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 44 : AAS 74 (1982) 136 ; cf. Saint-Siège, Charte des droits de la famille, art. 9, Typographie Polyglotte Vaticane, Cité du Vatican 1983, pp. 13-14.
560 Saint-Siège, Charte des droits de la famille, art. 8, a-b, Typographie Polyglotte Vaticane, Cité du Vatican 1983, p. 13.
561 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 10 : AAS 73 (1981) 601.
562 Léon XIII, Encycl. Rerum novarum : Acta Leonis XIII, 11 (1892) 104.
563 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 10 : AAS 73 (1981) 600-602.
564 Cf. Pie XI, Encycl. Quadragesimo anno : AAS 23 (1931) 200 ; Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 67 : AAS 58 (1966) 1088-1089 ; Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 19 : AAS 73 (1981) 625-629.
565 Cf. Léon XIII, Encycl. Rerum novarum : Acta Leonis XIII, 11 (1892) 105 ; Pie XI, Encycl. Quadragesimo anno : AAS 23 (1931) 193-194.
566 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 19 : AAS 73 (1981) 625-629 ; Saint-Siège, Charte des droits de la famille, art. 10, a, Typographie Polyglotte Vaticane, Cité du Vatican 1983, p. 14.
567 Cf. Pie XII, Allocution sur la dignité et la mission de la femme (21 octobre 1945): AAS 37 (1945) 284-295 ; Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 19 : AAS 73 (1981) 625-629 ; Id., Exhort. apost. Familiaris consortio, 23 : AAS 74 (1982) 107-109 ; Saint-Siège, Charte des droits de la famille, art. 10, b, Typographie Polyglotte Vaticane, Cité du Vatican 1983, p. 14.
568 Cf. Jean-Paul II, Lettre aux familles Gratissimam sane, 19 : AAS 86 (1994) 903-906.
569 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 19 : AAS 73 (1981) 625-629 ; Id., Exhort. apost. Familiaris consortio, 23 : AAS 74 (1982) 107-109.
570 Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 45 : AAS 74 (1982) 136.
571 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2211.
572 Cf. Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 46 : AAS 74 (1982) 137-139.
573 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 6 : AAS 73 (1981) 591.
574 Jean-Paul II, Encycl. Redemptor hominis, 1 : AAS 71 (1979) 257.
575 Jean-Paul II, Encycl. Redemptor hominis, 8 : AAS 71 (1979) 270.
576 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2427 ; Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 27 : AAS 73 (1981) 644-647.
577 Cf. Saint Jean Chrysostome, Homélies sur les Actes, in Acta Apostolorum Homiliae, 35, 3 : PG 60, 258.
578 Cf. Saint Basile le Grand, Regulae fusius tractatae, 42 : PG 31, 1023-1027 ; Saint Athanase d'Alexandrie, Vita S. Antonii, c. 3 : PG 26, 846.
579 Cf. Saint Ambroise, De obitu Valentiniani consolatio, 62 : PL 16, 1438.
580 Cf. Saint Irénée de Lyon, Adversus haereses, 5, 32, 2 : PG 7, 1210-1211.
581 Cf. Théodoret de Cyr, De Providentia, Orationes 5-7 : PG 83, 625-686.
582 Jean-Paul II, Discours durant la visite pastorale à Pomezia, Italie (13 septembre 1979), 3 : L'Osservatore Romano, éd. française, 25 septembre 1979, p. 2.
583 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 2 : AAS 73 (1981) 580-583.
584 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 1 : AAS 73 (1981) 579.
585 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 3 : AAS 73 (1981) 584.
586 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 6 : AAS 73 (1981) 589-590.
587 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 6 : AAS 73 (1981) 590.
588 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 6 : AAS 73 (1981) 592 ; cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2428.
589 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 31 : AAS 83 (1991) 832.
590 Pie XI, Encycl. Quadragesimo anno : AAS 23 (1931) 200.
591 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 16 : AAS 73 (1981) 619.
592 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 4 : AAS 73 (1981) 586.
593 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 12 : AAS 73 (1981) 606.
594 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 12 : AAS 73 (1981) 608.
595 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 13 : AAS 73 (1981) 608-612.
596 Cf. Pie XI, Encycl. Quadragesimo anno : AAS 23 (1931) 194-198.
597 Léon XIII, Encycl. Rerum novarum : Acta Leonis XIII, 11 (1892) 109.
598 Pie XI, Encycl. Quadragesimo anno : AAS 23 (1931) 195.
599 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 32 : AAS 83 (1991) 833.
600 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 43 : AAS 83 (1991) 847.
601 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 11 : AAS 73 (1981) 604.
602 Cf. Jean-Paul II, Discours à l'Académie Pontificale des Sciences Sociales (6 mars 1999), 2 : AAS 91 (1999) 889.
603 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 41 : AAS 83 (1991) 844.
604 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 14 : AAS 73 (1981) 616.
605 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 9 : AAS 58 (1966) 1031-1032.
606 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 14 : AAS 73 (1981) 613.
607 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 43 : AAS 83 (1991) 847.
608 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 32 : AAS 83 (1991) 832-833.
609 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 19 : AAS 73 (1981) 625-629 ; Id., Encycl. Centesimus annus, 9 : AAS 83 (1991) 804.
610 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 67 : AAS 58 (1966) 1088-1089.
611 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2184.
612 Catéchisme de l'Église Catholique, 2185.
613 Catéchisme de l'Église Catholique, 2186.
614 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2187.
615 Cf. Jean-Paul II, Lettre apost. Dies Domini, 26 : AAS 90 (1998) 729 : « La célébration du dimanche, en même temps “premier” et “huitième” jour, projette le chrétien vers le but qui est la vie éternelle ».
616 Cf. Léon XIII, Encycl. Rerum novarum : Acta Leonis XIII, 11 (1892) 110.
617 Catéchisme de l'Église Catholique, 2188.
618 Catéchisme de l'Église Catholique, 2187.
619 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 26 : AAS 58 (1966) 1046-1047 ; Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 9, 18 : AAS 73 (1981) 598-600, 622-625 ; Id., Discours à l'Académie Pontificale des Sciences Sociales (25 avril 1997), 3 : AAS 90 (1998) 139-140 ; Id., Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1999, 8 : AAS 91 (1998) 382-383.
620 Cf. Léon XIII, Encycl. Rerum novarum : Acta Leonis XIII, 11 (1892) 128.
621 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 10 : AAS 73 (1981) 600-602.
622 Cf. Léon XIII, Encycl. Rerum novarum : Acta Leonis XIII, 11 (1892) 103 ; Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 14 : AAS 73 (1981) 612-616 ; Id., Encycl. Centesimus annus, 31 : AAS 83 (1991) 831-832.
623 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 16 : AAS 73 (1981) 618-620.
624 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 18 : AAS 73 (1981) 623.
625 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 43 : AAS 83 (1991) 848 ; cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2433.
626 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 17 : AAS 73 (1981) 620-622.
627 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2436.
628 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 66 : AAS 58 (1966) 1087-1088.
629 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 12 : AAS 73 (1981) 605-608.
630 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 48 : AAS 83 (1991) 853.
631 Paul VI, Discours à l'Organisation Internationale du Travail (10 juin 1969), 21 : AAS 61 (1969) 500 ; cf. Jean-Paul II, Discours à l'Organisation Internationale du Travail (15 juin 1982), 13 : AAS 74 (1982) 1004-1005.
632 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 16 : AAS 83 (1991) 813.
633 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 10 : AAS 73 (1981) 600.
634 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 10 : AAS 73 (1981) 600-602 ; Id., Exhort. apost. Familiaris consortio, 23 : AAS 74 (1982) 107-109.
635 Cf. Saint-Siège, Charte des droits de la famille, art. 10, Typographie Polyglotte Vaticane, Cité du Vatican 1983, p. 14.
636 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 19 : AAS 73 (1981) 628.
637 Jean-Paul II, Lettre aux femmes (29 juin 1995), 3 : AAS 87 (1995) 804.
638 Cf. Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 24 : AAS 74 (1982) 109-110.
639 Cf. Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1996, 5 : AAS 88 (1996) 106-107.
640 Léon XIII, Encycl. Rerum novarum : Acta Leonis XIII, 11 (1892) 129.
641 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1998, 6 : AAS 90 (1998) 153.
642 Jean-Paul II, Message au Secrétaire Général des Nations Unies à l'occasion du Sommet mondial pour les Enfants (22 septembre 1990): L'Osservatore Romano, éd. française, 9 octobre 1990, p. 4.
643 Cf. Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2001, 13 : AAS 93 (2001) 241 ; Conseil Pontifical « Cor Unum » - Conseil Pontifical pour la Pastorale des Migrants et des Personnes en Déplacement, Les réfugiés, un défi à la solidarité, 6, Libreria Editrice Vaticana, Cité du Vatican 1992, p. 8.
644 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2241.
645 Cf. Saint-Siège, Charte des droits de la famille, art. 12, Typographie Polyglotte Vaticane, Cité du Vatican 1983, p. 15 ; Jean-Paul II, Exhort. apost. Familiaris consortio, 77 : AAS 74 (1982) 175-178.
646 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 66 : AAS 58 (1966) 1087-1088 ; Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1993, 3 : AAS 85 (1993) 431-433.
647 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 21 : AAS 73 (1981) 634.
648 Cf. Paul VI, Encycl. Populorum Progressio, 23 : AAS 59 (1967) 268-269.
649 Conseil Pontifical « Justice et Paix », Pour une meilleure répartition de la terre. Le défi de la réforme agraire, 13, Libreria Editrice Vaticana, Cité du Vatican 1997, p. 17.
650 Cf. Conseil Pontifical « Justice et Paix », Pour une meilleure répartition de la terre. Le défi de la réforme agraire, 35, Libreria Editrice Vaticana, Cité du Vatican 1997, pp. 32-33.
651 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 19 : AAS 73 (1981) 625-629.
652 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 19 : AAS 73 (1981) 625-629.
653 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 19 : AAS 73 (1981) 629.
654 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 15 : AAS 83 (1991) 812.
655 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 18 : AAS 73 (1981) 622-625.
656 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 19 : AAS 73 (1981) 625-629.
657 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 19 : AAS 73 (1981) 625-629.
658 Cf. Léon XIII, Encycl. Rerum novarum : Acta Leonis XIII, 11 (1892) 135 ; Pie XI, Encycl. Quadragesimo anno : AAS 23 (1931) 186 ; Pie XII, Encycl. Sertum laetitiae : AAS 31 (1939) 643 ; Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 262-263 ; Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 68 : AAS 58 (1966) 1089-1090 ; Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 20 : AAS 73 (1981)629-632 ; Id., Encycl. Centesimus annus, 7 : AAS 83 (1991) 801-802.
659 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 19 : AAS 73 (1981) 625-629.
660 Catéchisme de l'Église Catholique, 2434 ; cf. Pie XI, Encycl. Quadragesimo anno : AAS 23 (1931) 198-202 : « Le juste salaire » est le titre du chapitre 4 de la IIème Partie.
661 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 67 : AAS 58 (1966) 1088-1089.
662 Léon XIII, Encycl. Rerum novarum : Acta Leonis XIII, 11 (1892) 131.
663 Catéchisme de l'Église Catholique, 2435.
664 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 68 : AAS 58 (1966) 1089-1090 ; Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 20 : AAS 73 (1981) 629-632 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2430.
665 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 20 : AAS 73 (1981) 632.
666 Catéchisme de l'Église Catholique, 2435.
667 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 20 : AAS 73 (1981) 629.
668 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 20 : AAS 73 (1981) 630.
669 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 20 : AAS 73 (1981) 630.
670 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2430.
671 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 68 : AAS 58 (1966) 1090.
672 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 20 : AAS 73 (1981) 631.
673 Cf. Jean-Paul II, Discours à la Conférence internationale pour les représentants syndicaux (2 décembre 1996), 4 : Insegnamenti di Giovanni Paolo II, 19 (1996) 865.
674 Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 8 : AAS 73 (1981) 597.
675 Jean-Paul II, Message aux participants au Symposium international sur le Travail (14 septembre 2001), 4 : L'Osservatore Romano, éd. française, 25 septembre 2001, p. 9.
676 Cf. Jean-Paul II, Discours à l'Académie Pontificale des Sciences Sociales (27 avril 2001), 2 : AAS 93 (2001) 599.
677 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 10 : AAS 73 (1981) 600-602.
678 Catéchisme de l'Église Catholique, 2427.
679 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 35 : AAS 58 (1966) 1053 ; Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 19 : AAS 59 (1967) 266-267 ; Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 20 : AAS 73 (1981) 629-632 ; Id., Encycl. Sollicitudo rei socialis, 28 : AAS 80 (1988) 548-550.
680 Cf. Jean-Paul II, Message aux participants au Symposium international sur le Travail (14 septembre 2001), 5 : L'Osservatore Romano, éd. française, 25 septembre 2001, p. 9.
681 Jean-Paul II, Discours à la Rencontre jubilaire avec le monde du travail (1er mai 2000), 2 : L'Osservatore Romano, éd. française, 9 mai 2000, p. 5.
682 Jean-Paul II, Homélie lors de la messe pour le Jubilé des travailleurs (1er mai 2000), 3 : L'Osservatore Romano, éd. française, 9 mai 2000, p. 4.
683 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 25-27 : AAS 73 (1981) 638-647.
684 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 31 : AAS 80 (1988) 554-555.
685 Cf. Hermes, Pastor, Liber Tertium, Similitudo : PG 2, 954.
686 Clément d'Alexandrie, Quis dives salvetur, 13 : PG 9, 618.
687 Cf. Saint Jean Chrysostome, Homiliae XXI de Statuis ad populum Antiochenum habitae, 2, 6-8 : PG 49, 41-46.
688 Saint Basile le Grand, Homilia in illud Lucae, Destruam horrea mea, 5 : PG 31, 271.
689 Cf. Saint Basile le Grand, Homilia in illud Lucae, Destruam horrea mea, 5 : PG 31, 271.
690 Cf. Saint Grégoire le Grand, Regula pastoralis, 3, 21 : PL 77, 87-89. Titre du § 21 : “Quomodo admonendi qui aliena non appetunt, sed sua retinent ; et qui sua tribuentes, aliena tamen rapiunt”.
691 Pie XI, Encycl. Quadragesimo anno : AAS 23 (1931) 190-191.
692 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 63 : AAS 58 (1966) 1084.
693 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2426.
694 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 40 : AAS 80 (1988) 568-569.
695 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 36 : AAS 80 (1988) 561.
696 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 65 : AAS 58 (1966) 1086-1087.
697 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 32 : AAS 80 (1988) 556-557.
698 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 41 : AAS 83 (1991) 844.
699 Cf. Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2000, 15-16 : AAS 92 (2000) 366-367.
700 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 28 : AAS 80 (1988) 548.
701 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 42 : AAS 83 (1991) 845-846.
702 Catéchisme de l'Église Catholique, 2429 ; cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 63 : AAS 58 (1966) 1084-1085 ; Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 48 : AAS 83 (1991) 852-854 ; Id., Encycl. Sollicitudo rei socialis, 15 : AAS 80 (1988) 528-530 ; Id., Encycl. Laborem exercens, 17 : AAS 73 (1981) 620-622 ; Jean XXIII, Encycl. Mater et magistra : AAS 53 (1961) 413-415.
703 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 15 : AAS 80 (1988) 529 ; Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2429.
704 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 16 : AAS 83 (1991) 813-814.
705 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 32 : AAS 83 (1991) 833.
706 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 32 : AAS 83 (1991) 833.
707 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 43 : AAS 83 (1991) 847.
708 Cf. Jean XXIII, Encycl. Mater et magistra : AAS 53 (1961) 422-423.
709 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 35 : AAS 83 (1991) 837.
710 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2424.
711 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 35 : AAS 83 (1991) 837.
712 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 43 : AAS 83 (1991) 846-848.
713 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 38 : AAS 83 (1991) 841.
714 Catéchisme de l'Église Catholique, 2269.
715 Catéchisme de l'Église Catholique, 2438.
716 Jean-Paul II, Discours à l'Audience générale (4 février 2004), 3 : L'Osservatore Romano, éd. française, 10 février 2004, p. 12.
717 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 17 : AAS 80 (1988) 532.
718 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 32 : AAS 83 (1991) 833.
719 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2432.
720 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 35 : AAS 83 (1991) 837.
721 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 32-33 : AAS 83 (1991) 832-835.
722 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Laborem exercens, 19 : AAS 73 (1981) 625-629.
723 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 36 : AAS 83 (1991) 838.
724 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 36 : AAS 83 (1991) 840.
725 Concernant l'usage des ressources et des biens, la doctrine sociale de l'Église propose son enseignement sur la destination universelle des biens et la propriété privée ; cf. Quatrième chapitre, III.
726 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 34 : AAS 83 (1991) 835.
727 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 40 : AAS 83 (1991) 843.
728 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 41 : AAS 83 (1991) 843-845.
729 Cf. Paul VI, Lettre apost. Octogesima adveniens, 41 : AAS 63 (1971) 429-430.
730 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 34 : AAS 83 (1991) 835-836.
731 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 40 : AAS 83 (1991) 843 ; cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2425.
732 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 39 : AAS 83 (1991) 843.
733 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 15 : AAS 83 (1991) 811-813.
734 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 48 : AAS 83 (1991) 853 ; cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2431.
735 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 15 : AAS 83 (1991) 811.
736 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 48 : AAS 83 (1991) 852-853 ; cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2431.
737 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 48 : AAS 83 (1991) 852-854.
738 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 48 : AAS 83 (1991) 852-854.
739 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 30 : AAS 58 (1966) 1049-1050.
740 Cf. Jean XXIII, Encycl. Mater et magistra : AAS 53 (1961) 433-434, 438.
741 Cf. Pie XI, Encycl. Divini Redemptoris : AAS 29 (1937) 103-104.
742 Cf. Pie XII, Radio-message pour le 50ème anniversaire de « Rerum Novarum » : AAS 33 (1941); Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 49 : AAS 83 (1991) 854-856 ; Id., Exhort. apost. Familiaris Consortio, 45 : AAS 74 (1982) 136-137.
743 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 40 : AAS 83 (1991) 843.
744 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 36 : AAS 83 (1991) 839-840.
745 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 36 : AAS 83 (1991) 839.
746 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 36 : AAS 83 (1991) 839.
747 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 36 : AAS 83 (1991) 839.
748 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 37 : AAS 83 (1991) 840.
749 Cf. Jean-Paul II, Exhort. apost. Ecclesia in America, 20 : AAS 91 (1999) 756.
750 Cf. Jean-Paul II, Discours aux membres de la Fondation « Centesimus annus » (9 mai 1998), 2 : L'Osservatore Romano, éd. française, 19 mai 1998, p. 2.
751 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1998, 3 : AAS 90 (1998) 150.
752 Cf. Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 61 : AAS 59 (1967) 287.
753 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 43 : AAS 80 (1988) 574-575.
754 Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 57 : AAS 59 (1967) 285.
755 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2003, 5 : AAS 95 (2003) 343.
756 Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 59 : AAS 59 (1967) 286.
757 Jean-Paul II, Discours à l'Académie Pontificale des Sciences Sociales (27 avril 2001), 4 : L'Osservatore Romano, éd. française, 8 mai 2001, p. 9.
758 Jean-Paul II, Discours à l'Académie Pontificale des Sciences Sociales (11 avril 2002), 3 : L'Osservatore Romano, éd. française, 16 avril 2002, p. 4.
759 Cf. Jean-Paul II, Discours à l'Audience aux membres des Associations chrétiennes des Travailleurs italiens (27 avril 2002), 4 : L'Osservatore Romano, éd. française, 25 juin 2002, p. 8.
760 Cf. Jean-Paul II, Discours à l'Académie Pontificale des Sciences Sociales (25 avril 1997), 6 : AAS 90 (1998) 141-142.
761 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 58 : AAS 83 (1991) 864.
762 Cf. Paul VI, Lettre apost. Octogesima adveniens, 43-44 : AAS 63 (1971) 431-433.
763 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2440 ; Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 78 : AAS 59 (1967) 295 ; Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 43 : AAS 80 (1988) 574-575.
764 Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 14 : AAS 59 (1967) 264.
765 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2437-2438.
766 Cf. Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2000, 13-14 : AAS 92 (2000) 365-366.
767 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 29 : AAS 83 (1991) 828-829 ; cf. Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 40-42 : AAS 59 (1967) 277-278.
768 Jean-Paul II, Discours à l'Audience générale du 1er mai 1991 : L'Osservatore Romano, éd. française, 7 mai 1991, p. 4 ; cf. Id., Encycl. Sollicitudo rei socialis, 9 : AAS 80 (1988) 520-523.
769 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 14 : AAS 80 (1988) 526-527.
770 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 39 : AAS 83 (1991) 842.
771 Catéchisme de l'Église Catholique, 2441.
772 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 36 : AAS 83 (1991) 838-839.
773 Catéchisme de l'Église Catholique, 1884.
774 Cf. Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 266-267, 281-291, 301-302 ; Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 39 : AAS 80 (1988) 566-568.
775 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 25 : AAS 58 (1966) 1045-1046 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 1881 ; Congrégation pour la Doctrine de la Foi, Note doctrinale concernant certaines questions sur l'engagement et le comportement des catholiques dans la vie politique, 3, Libreria Editrice Vaticana, Cité du Vatican 2002, pp. 7-9.
776 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 25 : AAS 58 (1966) 1045.
777 Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 258.
778 Jean XXIII, Encycl. Mater et magistra : AAS 53 (1961) 450.
779 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 74 : AAS 58 (1966) 1095-1097.
780 Pie XII, Radio-message de Noël (24 décembre 1944): AAS 37 (1945) 13.
781 Pie XII, Radio-message de Noël (24 décembre 1944): AAS 37 (1945) 13.
782 Pie XII, Radio-message de Noël (24 décembre 1944): AAS 37 (1945) 13.
783 Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 266.
784 Cf. Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 283.
785 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1989, 5 : AAS 81 (1989) 98.
786 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1989, 11 : AAS 81 (1989) 101.
787 Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 273 ; cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2237 ; Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2000, 6 : AAS 92 (2000) 362 ; Id., Discours à l'Assemblée Générale des Nations Unies pour la célébration du 50ème anniversaire de sa fondation (5 octobre 1995), 3 : L'Osservatore Romano, éd. française, 10 octobre 1995, p. 5.
788 Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 274.
789 Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 275.
790 Cf. Saint Thomas d'Aquin, Sententiae Octavi Libri Ethicorum, lect. 1 : Ed. Leon. 47, 443 : « Est enim naturalis amicitia inter eos qui sunt unius gentis ad invicem, inquantum communicant in moribus et convictu. Quartam rationem ponit ibi : Videtur autem et civitates continere amicitia. Et dicit quod per amicitiam videntur conservari civitates. Unde legislatores magis student ad amicitiam conservandam inter cives quam etiam ad iustitiam, quam quandoque intermittunt, puta in poenis inferendis, ne dissensio oriatur. Et hoc patet per hoc quod concordia assimulatur amicitiae, quam quidem, scilicet concordiam, legislatores maxime appetunt, contentionem autem civium maxime expellunt, quasi inimicam salutis civitatis. Et quia tota moralis philosophia videtur ordinari ad bonum civile, ut in principio dictum est, pertinet ad moralem considerare de amicitia ».
791 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2212-2213.
792 Cf. Saint Thomas d'Aquin, De regno. Ad regem Cypri, I, 10 : Ed. Leon. 42, 461 : « Omnis autem amicitia super aliqua communione firmatur : eos enim qui conueniunt uel per nature originem uel per morum similitudinem uel per cuiuscumque communionem, uidemus amicitia coniungi... Non enim conseruatur amore, cum parua uel nulla sit amicitia subiecte multitudinis ad tyrannum, ut prehabitis patet ».
793 « Liberté, égalité, fraternité » a été le slogan de la Révolution française. « Au fond, ce sont-là des idées chrétiennes » a affirmé Jean-Paul II au cours de son premier voyage en France : Homélie au Bourget (1er juin 1980), 5 : AAS 72 (1980) 720.
794 Cf. Saint Thomas d'Aquin, Summa theologiae, I-II, q. 99 : Ed. Leon. 7, 199-205 ; Id., II-II, q. 23, a. 3, ad 1um : Ed. Leon. 8, 168.
795 Paul VI, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1977 : AAS 68 (1976) 709.
796 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2212.
797 Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 259.
798 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 73 : AAS 58 (1966) 1095.
799 Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 269 ; cf. Léon XIII, Encycl. Immortale Dei : Acta Leonis XIII, 5 (1885) 120.
800 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 1898 ; Saint Thomas d'Aquin, De regno. Ad regem Cypri, I, 1 : Ed. Leon. 42, 450 : « Si igitur naturale est homini quod in societate multorum uiuat, necesse est in omnibus esse aliquid per quod multitudo regatur. Multis enim existentibus hominibus et unoquoque id quod est sibi congruum prouidente, multitudo in diuersa dispergetur nisi etiam esset aliquid de eo quod ad bonum multitudinis pertinet curam habens, sicut et corpus hominis et cuiuslibet animalis deflueret nisi esset aliqua uis regitiua communis in corpore, quae ad bonum commune omnium membrorum intenderet. Quod considerans Salomon dixit : “Ubi non est gubernator, dissipabitur populus” ».
801 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 1897 ; Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 279.
802 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 74 : AAS 58 (1966) 1096.
803 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 46 : AAS 83 (1991) 850-851 ; Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 271.
804 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 74 : AAS 58 (1966) 1095-1097.
805 Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 270 ; cf. Pie XII, Radio-message de Noël (24 décembre 1944): AAS 37 (1945) 15 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2235.
806 Jean XXIII, Encycl. Mater et magistra : AAS 53 (1961) 449-450.
807 Jean XXIII, Encycl. Mater et magistra : AAS 53 (1961) 450.
808 Cf. Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 269-270.
809 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 1902.
810 Cf. Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 258-259.
811 Cf. Pie XII, Encycl. Summi Pontificatus : AAS 31 (1939) 432-433.
812 Jean-Paul II, Encycl. Evangelium vitae, 71 : AAS 87 (1995) 483.
813 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Evangelium vitae, 70 : AAS 87 (1995) 481-483 ; Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 258-259, 279-280.
814 Cf. Pie XII, Encycl. Summi Pontificatus : AAS 31 (1939) 423.
815 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Evangelium vitae, 70 : AAS 87 (1995) 481-483 ; Id., Encycl. Veritatis splendor, 97, 99 : AAS 85 (1993) 1209-1211 ; Congrégation pour la Doctrine de la Foi, Note doctrinale concernant certaines questions sur l'engagement et le comportement des catholiques dans la vie politique, 5-6, Libreria Editrice Vaticana, Cité du Vatican 2002, pp. 12-15.
816 Saint Thomas d'Aquin, Summa theologiae, I-II, q. 93, a. 3, ad 2um : Ed. Leon. 7, 164 : « Lex humana intantum habet rationem legis, inquantum est secundum rationem rectam : et secundum hoc manifestum est quod a lege aeterna derivatur. Inquantum vero a ratione recedit, sic dicitur lex iniqua : et sic non habet rationem legis, sed magis violentiae cuiusdam ».
817 Cf. Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 270.
818 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 1899-1900.
819 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 74 : AAS 58 (1966) 1095-1097 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 1901.
820 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2242.
821 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Evangelium vitae, 73 : AAS 87 (1995) 486-487.
822 Jean-Paul II, Encycl. Evangelium vitae, 74 : AAS 87 (1995) 488.
823 Saint Thomas d'Aquin, Summa theologiae, II-II, q. 104, a. 6, ad 3um : Ed. Leon. 9, 392 : « Principibus saecularibus intantum homo oboedire tenetur, inquantum ordo iustitiae requirit ».
824 Catéchisme de l'Église Catholique, 2243.
825 Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 31 : AAS 59 (1967) 272.
826 Congrégation pour la Doctrine de la Foi, Instr. Libertatis conscientia, 79 : AAS 79 (1987) 590.
827 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2266.
828 Jean-Paul II, Discours au Congrès de l'Association italienne des Magistrats (31 mars 2000), 4 : AAS 92 (2000) 633.
829 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2266.
830 Jean-Paul II, Discours au Comité International de la Croix-Rouge, Genève (15 juin 1982), 5 : L'Osservatore Romano, éd. française, 22 juin 1982, p. 11.
831 Jean-Paul II, Discours au Congrès de l'Association italienne des Magistrats (31 mars 2000), 4 : AAS 92 (2000) 633.
832 Jean-Paul II, Discours au Congrès de l'Association italienne des Magistrats (31 mars 2000), 4 : AAS 92 (2000) 633.
833 Jean-Paul II, Encycl. Evangelium vitae, 27 : AAS 87 (1995) 432.
834 Catéchisme de l'Église Catholique, 2267.
835 Catéchisme de l'Église Catholique, 2267.
836 Jean-Paul II, Encycl. Evangelium vitae, 56 : AAS 87 (1995) 464 ; cf. aussi Id., Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2001, 19 : AAS 93 (2001) 244, où le recours à la peine de mort est qualifié de « nullement nécessaire ».
837 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 46 : AAS 83 (1991) 850.
838 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 46 : AAS 83 (1991) 850.
839 Jean-Paul II, Encycl. Evangelium vitae, 70 : AAS 87 (1995) 482.
840 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 44 : AAS 83 (1991) 848.
841 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2236.
842 Cf. Jean-Paul II, Exhort. apost. Christifideles laici, 42 : AAS 81 (1989) 472-476.
843 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 44 : AAS 80 (1988) 575-577 ; Id., Encycl. Centesimus annus, 48 : AAS 83 (1991) 852-854 ; Id., Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1999, 6 : AAS 91 (1999) 381-382.
844 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1998, 5 : AAS 90 (1998) 152.
845 Jean-Paul II, Exhort. apost. Christifideles laici, 41 : AAS 81 (1989) 471-472.
846 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 75 : AAS 58 (1966) 1097-1099.
847 Cf. Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 260.
848 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Décret Inter mirifica, 3 : AAS 56 (1964) 146 ; Paul VI, Exhort. apost. Evangelii nuntiandi, 45 : AAS 68 (1976) 35-36 ; Jean-Paul II, Encycl. Redemptoris missio, 37 : AAS 83 (1991) 282-286 ; Conseil Pontifical pour les Communications Sociales, Communio et progressio, 126-134 : AAS 63 (1971) 638-640 ; Id., Aetatis novae, 11 : AAS 84 (1992) 455-456 ; Id., Éthique en publicité, 4-8 : La Documentation Catholique, nº 2156 (1997), pp. 253-254.
849 Catéchisme de l'Église Catholique, 2494 ; cf. Concile Œcuménique Vatican II, Décret Inter mirifica, 11 : AAS 56 (1964) 148-149.
850 Conseil Pontifical pour les Communications Sociales, Éthique dans les communications sociales, 20, Libreria Editrice Vaticana, Cité du Vatican 2000, pp. 25-26.
851 Cf. Conseil Pontifical pour les Communications Sociales, Éthique dans les communications sociales, 22, Libreria Editrice Vaticana, Cité du Vatican 2000, p. 27.
852 Cf. Conseil Pontifical pour les Communications Sociales, Éthique dans les communications sociales, 24, Libreria Editrice Vaticana, Cité du Vatican 2000, p. 30.
853 Léon XIII, Encycl. Rerum novarum : Acta Leonis XIII, 11 (1892) 134.
854 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 1910.
855 Cf. Pie XI, Encycl. Quadragesimo anno : AAS 23 (1931) 203 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 1883-1885.
856 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 49 : AAS 83 (1991) 855.
857 Concile Œcuménique Vatican II, Décl. Dignitatis humanae, 1 : AAS 58 (1966) 929.
858 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Décl. Dignitatis humanae, 2 : AAS 58 (1966) 930-931 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2106.
859 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Décl. Dignitatis humanae, 3 : AAS 58 (1966) 931-932.
860 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2108.
861 Catéchisme de l'Église Catholique, 2105.
862 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Décl. Dignitatis humanae, 2 : AAS 58 (1966) 930-931 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2108.
863 Concile Œcuménique Vatican II, Décl. Dignitatis humanae, 7 : AAS 58 (1966) 935 ; cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2109.
864 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Décl. Dignitatis humanae, 6 : AAS 58 (1966) 933-934 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2107.
865 Cf. Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1999, 5 : AAS 91 (1999) 380-381.
866 Jean-Paul II, Exhort. apost. Catechesi tradendae, 14 : AAS 71 (1979) 1289.
867 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 76 : AAS 58 (1966) 1099 ; cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 2245.
868 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 47 : AAS 83 (1991) 852.
869 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 76 : AAS 58 (1966) 1099.
870 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 1 : AAS 58 (1966) 1026.
871 Cf. CIC, canon 747, § 2 ; Catéchisme de l'Église Catholique, 2246.
872 Cf. Jean-Paul II, Lettre aux Chefs d'État signataires de l'Acte final d'Helsinki, 4 : AAS 72 (1980) 1256-1258.
873 Concile Œcuménique Vatican II, Const. dogm. Lumen gentium, 1 : AAS 57 (1965) 5.
874 Cf. Pie XII, Discours aux Juristes catholiques sur les Communautés d'États et de peuples, 2 : AAS 45 (1953) 795.
875 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 42 : AAS 58 (1966) 1060-1061.
876 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 40 : AAS 80 (1988) 569.
877 Cf. Jean-Paul II, Discours à l'Assemblée Générale des Nations Unies pour la célébration du 50ème anniversaire de sa fondation (5 octobre 1995), 12 : L'Osservatore Romano, éd. française, 10 octobre 1995, p. 7.
878 Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 296.
879 Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 292.
880 Cf. Catéchisme de l'Église Catholique, 1911.
881 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Décl. Nostra aetate, 5 : AAS 58 (1966) 743-744 ; Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 268, 281 ; Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 63 : AAS 59 (1967) 288 ; Id., Lettre apost. Octogesima adveniens, 16 : AAS 63 (1971) 413 ; Conseil Pontifical « Justice et Paix », L'Église face au racisme. Contribution du Saint-Siège à la Conférence mondiale contre le Racisme, la Discrimination raciale, la Xénophobie et l'Intolérance qui y est associée, Typographie Vaticane, Cité du Vatican 2001.
882 Cf. Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 279-280.
883 Cf. Paul VI, Discours aux Nations Unies (4 octobre 1965), 2 : AAS 57 (1965) 879-880.
884 Cf. Pie XII, Encycl. Summi Pontificatus : AAS 31 (1939) 438-439.
885 Cf. Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 292 ; Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 52 : AAS 83 (1991) 857-858.
886 Cf. Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 284.
887 Cf. Pie XII, Discours de Noël (24 décembre 1939): AAS 32 (1940) 9-11 ; Id., Discours aux Juristes catholiques sur les Communautés d'États et de peuples (6 décembre 1953): AAS 45 (1953) 395-396 ; Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 289.
888 Cf. Jean-Paul II, Discours à l'Assemblée Générale des Nations Unies pour la célébration du 50ème anniversaire de sa fondation (5 octobre 1995), 9-10 : L'Osservatore Romano, éd. française, 10 octobre 1995, p. 6.
889 Cf. Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 289 ; Jean-Paul II, Discours à l'Assemblée Générale des Nations Unies pour la célébration du 50ème anniversaire de sa fondation (5 octobre 1995), 15 : L'Osservatore Romano, éd. française, 10 octobre 1995, p. 7.
890 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 15 : AAS 80 (1988) 528-530.
891 Cf. Jean-Paul II, Discours à l'UNESCO (2 juin 1980), 14 : AAS 72 (1980)744-745.
892 Jean-Paul II, Discours à l'Assemblée Générale des Nations Unies pour la célébration du 50ème anniversaire de sa fondation (5 octobre 1995), 14 : L'Osservatore Romano, éd. française, 10 octobre 1995, p. 7 ; cf. aussi Id., Discours au Corps Diplomatique (13 janvier 2001), 8 : AAS 93 (2001) 319.
893 Jean-Paul II, Discours à l'Assemblée Générale des Nations Unies pour la célébration du 50ème anniversaire de sa fondation (5 octobre 1995), 6 : L'Osservatore Romano, éd. française, 10 octobre 1995, p. 6.
894 Pie XII, Radio-message de Noël (24 décembre 1941): AAS 34 (1942) 16.
895 Jean-Paul II, Discours à l'Assemblée Générale des Nations Unies pour la célébration du 50ème anniversaire de sa fondation (5 octobre 1995), 3 : L'Osservatore Romano, éd. française, 10 octobre 1995, p. 5.
896 Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 277.
897 Cf. Pie XII, Encycl. Summi Pontificatus : AAS 31 (1939) 438-439 ; Id., Radio-message de Noël (24 décembre 1941): AAS 34 (1942) 16-17 ; Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 290.292.
898 Jean-Paul II, Discours au Corps Diplomatique (12 janvier 1991), 8 : L'Osservatore Romano, éd. française, 15 janvier 1991, p. 8.
899 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2004, 5 : AAS 96 (2004) 116.
900 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2004, 5 : AAS 96 (2004) 117 ; cf. aussi Id., Message au Recteur de l'Université Pontificale du Latran (21 mars 2002), 6 : L'Osservatore Romano, éd. française, 9 avril 2002, p. 5.
901 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 23 : AAS 83 (1991) 820-821.
902 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 18 : AAS 83 (1991) 816.
903 Cf. Charte des Nations Unies (26 juin 1945), art. 2.4 ; Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2004, 6 : AAS 96 (2004) 117.
904 Cf. Pie XII, Radio-message de Noël (24 décembre 1941): AAS 34 (1942) 18.
905 Cf. Pie XII, Radio-message de Noël (24 décembre 1945): AAS 38 (1946) 22 ; Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 287-288.
906 Jean-Paul II, Discours à la Cour Internationale de Justice de La Haye (13 mai 1985), 4 : AAS 78 (1986) 520.
907 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 52 : AAS 83 (1991) 858.
908 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2004, 9 : AAS 96 (2004) 120.
909 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2004, 7 : AAS 96 (2004) 118.
910 Cf. Jean XXIII, Encycl. Mater et magistra : AAS 53 (1961) 426, 439 ; Jean-Paul II, Discours à la XXème Conférence générale de la FAO (12 novembre 1979), 6 : L'Osservatore Romano, éd. française, 20 novembre 1979, p. 2 ; Id., Allocution à l'UNESCO (2 juin 1980), 5, 8 : AAS 72 (1980) 737, 739-740 ; Id., Discours au Conseil des Ministres de la Conférence sur la Sécurité et la Coopération en Europe (CSCE) (30 novembre 1993), 3, 5 : AAS 86 (1994) 750-751, 752.
911 Cf. Jean-Paul II, Message à Mme Nafis Sadik, Secrétaire général de la Conférence internationale sur la Population et le Développement (18 mars 1994): AAS 87 (1995) 191-192 ; Id., Message à Mme Gertrude Mongella, Secrétaire général de la IVème Conférence mondiale des Nations Unies sur la Femme (26 mai 1995): La Documentation Catholique, nº 2120 (1995), pp. 672-675.
912 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 84 : AAS 58 (1966) 1107-1108.
913 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 82 : AAS 58 (1966) 1105 ; cf. Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 293 et Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 78 : AAS 59 (1967) 295.
914 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2003, 6 : AAS 95 (2003) 344.
915 Jean XXIII, Encycl. Pacem in terris : AAS 55 (1963) 294-295.
916 Cf. Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 51-55, 77-79 : AAS 59 (1967) 282-284, 295-296.
917 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 43 : AAS 80 (1988) 575.
918 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 43 : AAS 80 (1988) 575 ; cf. Id., Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2004, 7 : AAS 96 (2004) 118.
919 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 58 : AAS 83 (1991) 863-864.
920 Cf. Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 33, 39 : AAS 80 (1988) 557-559, 566-568.
921 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 26 : AAS 80 (1988) 544-547.
922 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2004, 7 : AAS 96 (2004) 118.
923 Cf. CIC, canon 361.
924 Paul VI, Lettre apost. Sollicitudo omnium ecclesiarum : AAS 61 (1969) 476.
925 Jean XXIII, Encycl. Mater et magistra : AAS 53 (1961) 449 ; cf. Pie XII, Radio-message de Noël (24 décembre 1945): AAS 38 (1946) 22.
926 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 16 : AAS 80 (1988) 531.
927 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 36-37, 39 : AAS 80 (1988) 561-564, 567.
928 Cf. Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 22 : AAS 59 (1967) 268 ; Id., Lettre apost. Octogesima adveniens, 43 : AAS 63 (1971) 431-432 ; Id., Discours à l'Organisation Internationale du Travail (10 juin 1969), 22 : AAS 61 (1969) 500-501 ; Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 32-33 : AAS 80 (1988) 556-559 ; Id., Encycl. Centesimus annus, 35 : AAS 83 (1991) 836-838 ; Id., Discours au Congrès de doctrine sociale de l'Église (20 juin 1997), 5 : L'Osservatore Romano, éd. française, 24 juin 1997, p. 1 ; Id., Discours à des dirigeants syndicaux et à des chefs d'entreprise (2 mai 2000), 3 : La Documentation Catholique, nº 2226 (2000), p. 456.
929 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 32 : AAS 80 (1988) 556.
930 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 33 : AAS 83 (1991) 835.
931 Cf. Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 56-61 : AAS 59 (1967) 285-287.
932 Cf. Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 44 : AAS 59 (1967) 279.
933 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 34 : AAS 83 (1991) 836.
934 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 58 : AAS 83 (1991) 863.
935 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2000, 14 : AAS 92 (2000) 366 ; cf. aussi Id., Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1993, 1 : AAS 85 (1993) 429-430.
936 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 33 : AAS 80 (1988) 558 ; cf. Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 47 : AAS 59 (1967) 280.
937 Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 6 : AAS 59 (1967) 260 ; cf. Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 28 : AAS 80 (1988) 548-550.
938 Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 20-21 : AAS 59 (1967) 267-268.
939 Cf. Jean-Paul II, Discours à la IIIème Conférence Générale de l'Épiscopat latino-américain, Puebla (28 janvier 1979), I/8 : AAS 71 (1979) 194-195.
940 Cf. Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 22 : AAS 59 (1967) 268.
941 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 38 : AAS 80 (1988) 566.
942 Cf. Paul VI, Encycl. Populorum progressio, 55 : AAS 59 (1967) 284 ; Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 44 : AAS 80 (1988) 575-577.
943 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 2000, 14 : AAS 92 (2000) 366.
944 Cf. Jean-Paul II, Lettre apost. Tertio millennio adveniente, 51 : AAS 87 (1995) 36 ; Id., Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1998, 4 : AAS 90 (1998) 151-152 ; Id., Discours à la Conférence de l'Union Interparlementaire (30 novembre 1998): L'Osservatore Romano, éd. française, 8 décembre 1998, p. 6 ; Id., Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1999, 9 : AAS 91 (1999) 383-384.
945 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 35 : AAS 83 (1991) 838 ; cf. aussi Commission Pontificale « Iustitia et Pax », Au service de la communauté humaine : une approche éthique de l'endettement international, Typographie Polyglotte Vaticane, Cité du Vatican 1986.
946 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 15 : AAS 58 (1966) 1036.
947 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 15 : AAS 58 (1966) 1036.
948 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 33 : AAS 58 (1966) 1052.
949 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 34 : AAS 58 (1966) 1052.
950 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 34 : AAS 58 (1966) 1053.
951 Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 34 : AAS 58 (1966) 1053.
952 Cf. Concile Œcuménique Vatican II, Const. past. Gaudium et spes, 35 : AAS 58 (1966) 1053.
953 Cf. Jean-Paul II, Discours prononcé durant la visite au « Mercy Maternity Hospital », Melbourne (28 novembre 1986): La Documentation Catholique, nº 1933 (1987), pp. 59-60.
954 Jean-Paul II, Discours prononcé durant la rencontre avec les hommes de science et les étudiants de l'Université des Nations Unies, Hiroshima (25 février 1981), 3 : L'Osservatore Romano, éd. française, 24 mars 1981, p. 5.
955 Jean-Paul II, Discours aux travailleurs des Ateliers Olivetti d'Ivrea (19 mars 1990), 5 : L'Osservatore Romano, éd. française, 24 avril 1990, p. 10.
956 Jean-Paul II, Discours à l'Académie Pontificale des Sciences (3 octobre 1981), 3 : L'Osservatore Romano, éd. française, 13 octobre 1981, p. 8.
957 Jean-Paul II, Discours aux participants du Congrès organisé par l'Académie Nationale des Sciences pour le bicentenaire de sa fondation (21 septembre 1982), 4 : L'Osservatore Romano, éd. française, 12 octobre 1982, p. 17.
958 Jean-Paul II, Discours prononcé durant la rencontre avec les hommes de science et les étudiants de l'Université des Nations Unies, Hiroshima (25 février 1981), 3 : L'Osservateur Romano, éd. française, 24 mars 1981, p. 5.
959 Jean-Paul II, Discours aux travailleurs des Ateliers Olivetti d'Ivrea (19 mars 1990), 4 : L'Osservatore Romano, éd. française, 24 avril 1990, p. 10.
960 Jean-Paul II, Homélie pour la Concélébration eucharistique au “Victorian Racing Club”, Melbourne (28 novembre 1986), 11 : L'Osservatore Romano, éd. française, 6 janvier 1987, p. 8.
961 Jean-Paul II, Discours à un Congrès de l'Académie Pontificale des Sciences (23 octobre 1982), 6 : L'Osservatore Romano, éd. française, 2 novembre 1982, p. 5.
962 Jean-Paul II, Encycl. Sollicitudo rei socialis, 34 : AAS 80 (1988) 559.
963 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1990, 7 : AAS 82 (1990) 151.
964 Jean-Paul II, Message pour la Journée Mondiale de la Paix 1990, 6 : AAS 82 (1990) 150.
965 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 37 : AAS 83 (1991) 840.
966 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 37 : AAS 83 (1991) 840.
967 Jean-Paul II, Encycl. Centesimus annus, 37 : AAS 83 (1991) 840.
968 Jean-Paul II, Discours à la 35ème Assemblée générale de l'Association Médicale Mondiale (29 octobre 1983), 6 : L'Osservatore Romano, éd. française, 15 novembre 1983, p. 4.
969 Cf. Paul VI, Lettre apost. Octogesima adveniens, 21 : AAS 63 (1971) 416-417.
suivant