01 Fecerunt autem filii Israel malum in conspectu Domini, qui
tradidit eos in manu Madian septem annis.
02 Et oppressi sunt valde ab eis. Feceruntque sibi antra et
speluncas in montibus et tutissima loca.
03 Cumque sevisset Israel, ascendebat Madian et Amalec ceterique
orientalium nationum
04 et apud eos figentes tentoria, sicut erant in herbis, cuncta
vastabant usque ad introitum Gazæ nihilque omnino ad vitam pertinens
relinquebant in Israel, non oves, non boves, non asinos.
05 Ipsi enim et universi greges eorum veniebant cum tabernaculis
suis et, instar locustarum, universa complebant, innumera multitudo
hominum et camelorum, quidquid tetigerant devastantes.
06 Humiliatusque est Israel valde in conspectu Madian.
07 Et clamavit ad Dominum postulans auxilium contra Madianitas.
08 Qui misit ad eos virum prophetam, et locutus est: « Hæc
dicit Dominus, Deus Israel: Ego vos feci conscendere de Ægypto et
eduxi vos de domo servitutis
09 et liberavi de manu Ægyptiorum et omnium inimicorum, qui
affligebant vos, eiecique eos ad introitum vestrum et tradidi vobis
terram eorum.
10 Et dixi: Ego Dominus Deus vester, ne timeatis deos Amorræorum,
in quorum terra habitatis. Et noluistis audire vocem meam ».
11 Venit autem angelus Domini et sedit sub quercu, quæ erat in
Ephra et pertinebat ad Ioas de familia Abiezer. Cumque Gedeon filius
eius excuteret atque purgaret frumenta in torculari, ut absconderet a
Madian,
12 apparuit ei angelus Domini et ait: « Dominus tecum, vir
fortis! ».
13 Dixitque ei Gedeon: « Obsecro, domine mi, si Dominus
nobiscum est, cur apprehenderunt nos hæc omnia? Ubi sunt omnia
mirabilia eius, quæ narraverunt patres nostri atque dixerunt: “De
Ægypto eduxit nos Dominus”? Nunc autem dereliquit nos Dominus et
tradidit in manu Madian ».
14 Respexitque ad eum Dominus et ait: « Vade in hac
fortitudine tua et liberabis Israel de manu Madian; scito quod
miserim te ».
15 Qui respondens ait: « Obsecro, Domine, in quo liberabo
Israel? Ecce familia mea infima est in Manasse, et ego minimus in
domo patris mei ».
16 Dixitque ei Dominus: « Ego ero tecum, et percuties Madian
quasi unum virum ».
17 Et ille: « Si inveni, inquit, gratiam coram te, da mihi
signum quod tu sis, qui loquaris ad me;
18 ne recedas hinc, donec revertar ad te portans oblationem et
offerens tibi ». Qui respondit: « Ego præstolabor adventum
tuum ».
19 Ingressus est itaque Gedeon et coxit hædum et de farinæ ephi
azymos panes; carnesque ponens in canistro et ius carnium mittens in
ollam tulit omnia sub quercum et obtulit ei.
20 Cui dixit angelus Dei: « Tolle carnes et panes azymos et
pone super petram illam et ius desuper funde ». Cumque fecisset
ita,
21 extendit angelus Domini summitatem virgæ, quam tenebat in
manu, et tetigit carnes et azymos panes, ascenditque ignis de petra
et carnes azymosque panes consumpsit. Angelus autem Domini evanuit ex
oculis eius.
22 Vidensque Gedeon quod esset angelus Domini ait: “Heu mihi,
Domine Deus, quia vidi angelum Domini facie ad faciem! ».
23 Dixitque ei Dominus: « Pax tecum, ne timeas, non
morieris! ».
24 Ædificavit ergo ibi Gedeon altare Domino vocavitque illud:
« Dominus pax »; usque in præsentem diem adhuc est in Ephra
filiorum Abiezer.
25 Nocte illa dixit Dominus ad eum: « Tolle taurum patris
tui, alterum taurum scilicet annorum septem, destruesque aram Baal,
quæ est patris tui, et palum, qui iuxta aram est, succide;
26 et ædificabis altare Domino Deo tuo in summitate petræ huius
secundum ordinem; tollesque taurum secundum et offeres holocaustum
super struem lignorum pali, quem succideris ».
27 Assumptis igitur Gedeon decem viris de servis suis, fecit,
sicut præceperat Dominus; timens autem domum patris sui et homines
illius civitatis per diem facere noluit, sed omnia nocte complevit.
28 Cumque surrexissent viri oppidi eius mane, viderunt destructam
aram Baal palumque succisum et taurum alterum impositum super altare,
quod tunc ædificatum erat.
29 Dixeruntque ad invicem: « Quis hoc fecit? ». Cumque
perquirerent auctorem facti, dictum est: « Gedeon filius Ioas
fecit hæc omnia ».
30 Et dixerunt ad Ioas: « Produc filium tuum, ut moriatur,
quia destruxit aram Baal et succidit palum ».
31 Respondit Ioas omnibus, qui circumdabant eum: « Numquid
certare vultis pro Baal et salvare eum? Qui certabit pro Baal,
morietur usque mane. Si Deus est, certet pro seipso contra eum, qui
destruxit aram eius ».
32 Ex illo die vocatus est Gedeon Ierobbaal, eo quod dicebatur:
« Certet contra eum Baal, quia destruxit altare eius ».
33 Igitur omnis Madian et Amalec et orientales populi congregati
sunt simul et transeuntes Iordanem castrametati sunt in valle
Iezrahel.
34 Spiritus autem Domini induit Gedeon, qui clangens bucina
convocavit domum Abiezer, ut sequeretur.
35 Misitque nuntios in universum Manassen, qui et ipse secutus
est eum; et alios nuntios in Aser et Zabulon et Nephthali, qui
occurrerunt ei.
36 Dixitque Gedeon ad Deum: « Si salvum facis per manum meam
Israel, sicut locutus es,
37 ponam vellus lanæ in area: si ros in solo vellere fuerit, et
in omni terra siccitas, sciam quod per manum meam, sicut locutus es,
liberabis Israel ».
38 Factumque est ita. Et de nocte consurgens, expresso vellere
concham rore complevit.
39 Dixitque rursus ad Deum: « Ne irascatur furor tuus contra
me, si adhuc semel tentavero signum quærens in vellere. Oro, ut solum
vellus siccum sit, et omnis terra rore madens ».
40 Fecitque Deus nocte illa, ut postulaverat; et fuit siccitas in
solo vellere, et ros in omni terra.
01 Igitur Ierobbaal, qui et Gedeon, de nocte consurgens et omnis
populus cum eo castrametati sunt ad fontem, qui vocatur Harad. Erant
autem castra Madian in valle ad septentrionalem plagam collis Moreh.
02 Dixitque Dominus ad Gedeon: « Maior tecum est populus,
quam ut tradatur Madian in manus eius, ne glorietur contra me Israel
et dicat: “Meis viribus liberatus sum”.
03 Loquere ad populum et, cunctis audientibus, prædica: “Qui
formidolosus et timidus est, revertatur et recedat de monte
Gelboe” ». Et reversa sunt ex populo viginti duo milia virorum;
et tantum decem milia remanserunt.
04 Dixitque Dominus ad Gedeon: « Adhuc populus multus est;
duc eos ad aquas, et ibi probabo illos, et, de quo dixero tibi ut
tecum vadat, ipse pergat; quem ire prohibuero, revertatur ».
05 Cumque deduxisset populum ad aquas, dixit Dominus ad Gedeon:
« Qui lingua lambuerint aquas, sicut solent canes lambere,
separabis eos seorsum; qui autem curvatis genibus biberint, in altera
parte erunt ».
06 Fuit itaque numerus eorum, qui manu ad os proiciente aquas
lambuerant, trecenti viri; omnis autem reliqua multitudo flexo
poplite biberat.
07 Et ait Dominus ad Gedeon: « In trecentis viris, qui
lambuerunt aquas, liberabo vos et tradam Madian in manu tua; omnis
autem reliqua multitudo revertatur in locum suum ».
08 Sumptis itaque pro numero cibariis et tubis, omnem reliquam
multitudinem abire præcepit ad tabernacula sua et ipse trecentos
viros tenuit. Castra autem Madian erant subter eum in valle.
09 Eadem nocte dixit Dominus ad eum: « Surge et descende in
castra, quia tradidi ea in manu tua.
10 Sin autem ire formidas, descendat tecum Phara puer tuus.
11 Et, cum audieris quid loquantur, tunc confortabuntur manus
tuæ, et securior ad hostium castra descendes ». Descendit ergo
ipse et Phara puer eius in partem castrorum, ubi erant armatorum
vigiliæ.
12 Madian autem et Amalec et omnes orientales populi fusi
iacebant in valle ut locustarum multitudo; cameli quoque
innumerabiles erant sicut arena, quæ iacet in litoribus maris.
13 Cumque venisset Gedeon, narrabat aliquis somnium proximo suo
et dicebat: « Ecce vidi somnium, et videbatur mihi quasi
subcinericius panis ex hordeo volvi et in Madian castra descendere;
cumque pervenisset ad tabernaculum, percussit illud atque subvertit
et terræ funditus coæquavit ».
14 Respondit is, cui loquebatur: “Non est hoc aliud nisi gladius
Gedeonis filii Ioas viri Israelitæ; tradidit Deus in manu eius Madian
et omnia castra eius ».
15 Cumque audisset Gedeon somnium et interpretationem eius,
adoravit et reversus ad castra Israel ait: « Surgite, tradidit
enim Dominus in manus vestras castra Madian ».
16 Divisitque trecentos viros in tres partes et dedit tubas in
manibus eorum lagœnasque vacuas ac lampades in medio lagœnarum
17 et dixit ad eos: « Quod me facere videritis, hoc facite;
ingrediar extremam partem castrorum, et, quod fecero, sectamini.
18 Quando personaverit tuba in manu mea et omnium eorum, qui
mecum sunt, vos quoque per castrorum circuitum clangite et
conclamate: “Domino et Gedeoni!” ».
19 Ingressusque est Gedeon et trecenti viri, qui erant cum eo,
extremam partem castrorum, incipientibus vigiliis noctis mediæ, cum
eo ipso tempore custodes mutati essent, et cœperunt bucinis clangere
et conterere lagœnas.
20 Cumque in tribus personarent turmis et hydrias confregissent,
tenuerunt sinistris manibus lampades et dextris sonantes tubas
clamaveruntque: « Gladius Domino et Gedeoni! »,
21 stantes singuli in loco suo per circuitum castrorum hostilium.
Omnia itaque castra turbata sunt, et vociferantes ululantesque
fugerunt.
22 Et insistebant trecenti viri bucinis personantes. Immisitque
Dominus gladium in omnibus castris, et mutua se cæde truncabant
fugientes usque Bethsetta, Sareda et crepidinem Abelmehula in
Tebbath.
23 Convocati autem viri Israel de Nephthali et Aser et omni
Manasse persequebantur Madian.
24 Misitque Gedeon nuntios in omnem montem Ephraim dicens:
« Descendite in occursum Madian et occupate aquas usque Bethbera
atque Iordanem ». Omnis Ephraim præoccupavit aquas usque
Bethbera atque Iordanem.
25 Apprehensosque duos principes Madian Oreb et Zeb interfecit
Oreb in Petra Oreb, Zeb vero in Torculari Zeb; et persecuti sunt
Madian capita Oreb et Zeb portantes ad Gedeon trans fluenta
Iordanis.
01 Dixeruntque ad eum viri Ephraim: « Quid est hoc quod
nobis facere voluisti, ut non nos vocares, cum ad pugnam pergeres
contra Madian? », iurgantes fortiter et prope vim inferentes.
02 Quibus ille respondit: « Quid enim tale facere potui,
quale vos fecistis? Nonne melior est racemus Ephraim vindemiis
Abiezer?
03 In manus vestras Deus tradidit principes Madian Oreb et Zeb.
Quid tale facere potui, quale vos fecistis? ». Quod cum locutus
esset, requievit spiritus eorum, quo tumebant contra eum.
04 Cumque venisset Gedeon ad Iordanem, transivit eum cum
trecentis viris, qui secum erant et præ lassitudine fugientes
persequi vix poterant.
05 Dixitque ad viros Succoth: “Date, obsecro, panes populo, qui
mecum est, quia valde defecerunt, et ego persequor Zebee et Salmana
reges Madian ».
06 Responderunt principes Succoth: « Forsitan palmæ manuum
Zebee et Salmana in manu tua sunt, ut demus exercitui tuo
panes? ».
07 Quibus ille ait: « Cum ergo tradiderit Dominus Zebee et
Salmana in manus meas, triturabo carnes vestras cum spinis deserti et
tribulis ».
08 Et inde conscendens venit in Phanuel locutusque est ad viros
eius loci similia. Cui et illi responderunt, sicut responderant viri
Succoth.
09 Dixit itaque et eis: “Cum reversus fuero in pace, destruam
turrim hanc”.
10 Zebee autem et Salmana requiescebant in Carcar cum omni
exercitu suo, quasi quindecim milia viri, qui remanserant ex omnibus
turmis orientalium populorum, cæsis centum viginti milibus bellatorum
educentium gladium.
11 Ascendensque Gedeon per viam eorum, qui in tabernaculis
morabantur ad orientalem partem Nobe et Iegbaa, percussit castra
hostium, qui securi erant et nihil adversi suspicabantur.
12 Fugeruntque Zebee et Salmana. Persequens Gedeon comprehendit
duos reges Madian Zebee et Salmana, turbato omni exercitu eorum.
13 Revertensque Gedeon filius Ioas de bello per ascensum Hares,
14 apprehendit puerum de viris Succoth interrogavitque eum nomina
principum et seniorum Succoth, qui scripsit ei septuaginta septem
viros.
15 Venitque ad viros Succoth et dixit eis: “En Zebee et Salmana,
super quibus exprobrastis mihi dicentes: “Forsitan manus Zebee et
Salmana in manibus tuis sunt, ut demus viris tuis, qui lassi sunt,
panes?” ».
16 Tulit ergo seniores civitatis et spinas deserti ac tribulos;
et trituravit cum eis viros Succoth.
17 Turrim quoque Phanuel subvertit, occisis habitatoribus
civitatis.
18 Dixitque ad Zebee et Salmana: « Quales fuerunt viri, quos
occidistis in Thabor? ». Qui responderunt: « Similes tui,
et unusquisque ex eis quasi filius regis ».
19 Quibus ille ait: « Fratres mei fuerunt, filii matris meæ.
Vivit Dominus, si servassetis eos, non vos occiderem! ».
20 Dixitque Iether primogenito suo: « Surge et interfice
eos! ». Qui non eduxit gladium; timebat enim, quia adhuc puer
erat.
21 Dixeruntque Zebee et Salmana: « Tu surge et irrue in nos,
quia iuxta ætatem robur est hominis ». Surrexit Gedeon et
interfecit Zebee et Salmana et tulit lunulas, quibus colla camelorum
eorum decorata erant.
22 Dixeruntque viri Israel ad Gedeon: « Dominare nostri, tu
et filius tuus et filius filii tui, quia liberasti nos de manu
Madian ».
23 Quibus ille ait: « Non dominabor vestri, nec dominabitur
in vos filius meus, sed dominabitur Dominus ».
24 Dixitque ad eos: « Unam petitionem postulo a vobis: date
mihi unusquisque anulum ex præda sua ». Anulos enim aureos
Ismaelitæ habere consuerant.
25 Qui responderunt: « Libentissime dabimus ».
Expandentesque super terram pallium proiecerunt in eo unusquisque
anulum de præda sua.
26 Et fuit pondus postulatorum anulorum mille septingenti auri
sicli absque lunulis et inauribus et vestibus purpureis, quibus
Madian reges uti soliti erant, et præter torques camelorum.
27 Fecitque ex eo Gedeon ephod et posuit illud in civitate sua
Ephra. Fornicatusque est omnis Israel in eo, et factum est Gedeoni et
omni domui eius in ruinam.
28 Humiliatus est autem Madian coram filiis Israel, nec potuerunt
ultra elevare cervices, sed quievit terra per quadraginta annos,
quibus Gedeon vivebat.
29 Abiit itaque Ierobbaal filius Ioas et habitavit in domo sua;
30 habuitque Gedeon septuaginta filios, qui egressi sunt de
femore eius, eo quod multas haberet uxores.
31 Concubina quoque illius, quam habebat in Sichem, genuit ei
filium, cui ipse nomen imposuit Abimelech.
32 Mortuusque est Gedeon filius Ioas in senectute bona et
sepultus est in sepulcro Ioas patris sui in Ephra filiorum Abiezer.
33 Postquam autem mortuus est Gedeon, aversi sunt filii Israel et
fornicati cum Baalim posuerunt sibi Baalberith in deum.
34 Nec recordati sunt Domini Dei sui, qui eruit eos de manu
omnium inimicorum suorum per circuitum,
35 nec fecerunt misericordiam cum domo Ierobbaal Gedeon iuxta
omnia bona, quæ fecerat Israeli.
01 Abiit autem Abimelech filius Ierobbaal in Sichem ad fratres
matris suæ et locutus est ad eos et ad omnem cognationem familiæ
matris suæ dicens:
02 « Loquimini ad omnes viros Sichem: “Quid vobis est
melius, ut dominentur vestri septuaginta viri, omnes filii Ierobbaal,
an ut dominetur vobis unus vir? Simulque considerate quod os vestrum
et caro vestra sum” ».
03 Locutique sunt fratres matris eius de eo ad omnes viros Sichem
universos sermones istos et inclinaverunt cor eorum post Abimelech
dicentes: « Frater noster est ».
04 Dederuntque illi septuaginta pondo argenti de fano Baalberith;
qui conduxit sibi ex eo viros inopes et vagos, secutique sunt eum.
05 Et venit in domum patris sui Ephra et occidit fratres suos
filios Ierobbaal septuaginta viros super lapidem unum. Remansitque
Ioatham filius Ierobbaal minimus, quia absconditus erat.
06 Congregati sunt autem omnes viri Sichem et universæ domus
Mello abieruntque et constituerunt regem Abimelech iuxta quercum, quæ
stabat in Sichem.
07 Quod cum nuntiatum esset Ioatham, ivit et stetit in vertice
montis Garizim elevataque voce clamavit et dixit: « Audite me,
viri Sichem, ut audiat vos Deus.
08 Ierunt ligna, ut ungerent super se regem, dixeruntque olivæ:
“Impera nobis”.
09 Quæ respondit: “Numquid possum deserere pinguedinem meam, qua
et dii honorantur et homines, et venire, ut super ligna movear?”.
10 Dixeruntque ligna ad arborem ficum: “Veni et super nos regnum
accipe”.
11 Quæ respondit eis: “Numquid possum deserere dulcedinem meam
fructusque suavissimos et ire, ut super cetera ligna movear?”.
12 Locuta quoque sunt ligna ad vitem: “Veni et impera nobis”.
13 Quæ respondit: “Numquid possum deserere vinum meum, quod
lætificat deos et homines, et super ligna cetera commoveri?”.
14 Dixeruntque omnia ligna ad rhamnum: “Veni et impera super
nos”.
15 Quæ respondit eis: “Si vere me regem vobis constituitis,
venite et sub mea umbra requiescite; sin autem non vultis, egrediatur
ignis de rhamno et devoret cedros Libani!”.
16 Nunc igitur, si recte et absque peccato constituistis super
vos regem Abimelech et bene egistis cum Ierobbaal et cum domo eius et
reddidistis vicem beneficiis eius,
17 qui pugnavit pro vobis et animam suam dedit periculis, ut
erueret vos de manu Madian,
18 qui nunc surrexistis contra domum patris mei et interfecistis
filios eius septuaginta viros super unum lapidem et constituistis
regem Abimelech filium ancillæ eius super habitatores Sichem, eo quod
frater vester sit;
19 si ergo recte et absque vitio egistis cum Ierobbaal et domo
eius hodie, lætamini in Abimelech, et ille lætetur in vobis.
20 Sin autem perverse, egrediatur ignis ex Abimelech et consumat
habitatores Sichem et domum Mello, egrediaturque ignis de viris
Sichem et de domo Mello et devoret Abimelech! ».
21 Quæ cum Ioatham dixisset, fugit et abiit in Bera habitavitque
ibi metu Abimelech fratris sui.
22 Regnavit itaque Abimelech super Israel tribus annis.
23 Misitque Deus spiritum pessimum inter Abimelech et habitatores
Sichem, qui rebellaverunt contra eum,
24 ut scelus interfectionis septuaginta filiorum Ierobbaal et
effusio sanguinis eorum veniret super Abimelech fratrem suum et in
viros Sichimorum, qui eum adiuverant.
25 Posueruntque insidias adversus eum in montium summitate et
exercebant latrocinia agentes prædas de omnibus prætereuntibus.
Nuntiatumque est Abimelech.
26 Venit autem Gaal filius Ebed cum fratribus suis et transivit
in Sichimam, et confisi sunt habitatores Sichem in eo.
27 Egressi in agros vindemiaverunt vineas uvasque calcaverunt et,
factis cantantium choris, ingressi sunt fanum dei sui et inter epulas
et pocula maledicebant Abimelech,
28 clamante Gaal filio Ebed: « Quis est Abimelech, et quæ
est Sichem, ut serviamus ei? Numquid non est filius Ierobbaal et
Zebul præfectus eius? Servite viris Hemmor patris Sichem! Cur
serviemus ei?
29 Utinam daret aliquis populum istum sub manu mea, ut auferrem
de medio Abimelech et dicerem ei: Congrega exercitus multitudinem et
veni ».
30 Zebul princeps civitatis, auditis sermonibus Gaal filii Ebed,
iratus est valde
31 et misit clam ad Abimelech nuntios dicens: « Ecce Gaal
filius Ebed venit in Sichimam cum fratribus suis et excitant adversum
te civitatem.
32 Surge itaque nocte cum populo, qui tecum est, et latita in
agro.
33 Et primo mane, oriente sole, irrue super civitatem; illo autem
egrediente adversum te cum populo suo, fac ei, quod potueris ».
34 Surrexit itaque Abimelech cum omni exercitu suo nocte et
tetendit insidias iuxta Sichimam in quattuor locis.
35 Egressusque est Gaal filius Ebed et stetit in introitu portæ
civitatis; surrexit autem Abimelech et omnis exercitus cum eo de
insidiarum loco.
36 Cumque vidisset populum Gaal, dixit ad Zebul: « Ecce de
montibus multitudo descendit ». Cui ille respondit:
« Umbras montium vides quasi homines ».
37 Rursumque Gaal ait: « Ecce populus de Umbilico terræ
descendit, et unus cuneus venit per viam Quercus Augurum ».
38 Cui dixit Zebul: « Ubi est nunc os tuum, quo loquebaris:
“Quis est Abimelech, ut serviamus ei?”. Nonne iste est populus, quem
despiciebas? Egredere et pugna contra eum ».
39 Abiit ergo Gaal, spectante Sichimorum populo, et pugnavit
contra Abimelech.
40 Qui persecutus est eum fugientem, cecideruntque ex parte eius
plurimi usque ad portam civitatis.
41 Et Abimelech sedit in Aruma; Zebul autem Gaal et fratres eius
expulit de urbe nec in ea passus est commorari.
42 Sequenti ergo die egressus est populus in campum. Quod cum
nuntiatum esset Abimelech,
43 tulit exercitum suum et divisit in tres turmas tendens
insidias in agris. Vidensque quod egrederetur populus de civitate,
surrexit et percussit eos.
44 Irruensque cum cuneo suo obsedit ingressum portæ civitatis;
duæ autem turmæ palantes per campum adversarios percusserunt.
45 Porro Abimelech omni illo die oppugnabat urbem, quam cepit,
interfectis habitatoribus eius ipsaque destructa, ita ut sal in ea
dispergeret.
46 Quod cum audissent, qui habitabant in turre Sichimorum,
ingressi sunt cryptam fani Elberith (id est dei Fœderis).
47 Abimelech quoque audiens omnes viros turris Sichimorum pariter
conglobatos,
48 ascendit in montem Selmon cum omni populo suo et, arrepta
securi, præcidit arboris ramum impositumque ferens umero dixit ad
socios: « Quod me viditis facere, cito facite ».
49 Igitur certatim ramos de arboribus præcidentes sequebantur
ducem, quos circumdantes cryptæ succenderunt; atque ita factum est,
ut fumo et igne omnes homines necarentur, circiter mille viri pariter
ac mulieres, habitatores turris Sichem.
50 Abimelech autem inde proficiscens venit ad oppidum Thebes,
quod obsidebat et cepit.
51 Erat autem turris fortis in media civitate, ad quam
confugerant viri simul ac mulieres et omnes cives civitatis, clausa
firmissime ianua, et super turris tectum stantes per propugnacula.
52 Accedensque Abimelech iuxta turrim pugnabat fortiter et
appropinquans ostio ignem supponere nitebatur.
53 Et ecce una mulier superiorem molam desuper iaciens illisit
capiti Abimelech et confregit cerebrum eius.
54 Qui vocavit cito armigerum suum et ait ad eum: « Evagina
gladium tuum et percute me, ne forte dicatur quod a femina
interfectus sim ». Qui transfodit eum.
55 Illoque mortuo, omnes viri Israel hoc videntes reversi sunt in
sedes suas.
56 Et reddidit Deus malum, quod fecerat Abimelech contra patrem
suum, interfectis septuaginta fratribus suis.
57 Sichimitis quoque, quod operati erant, retributum est, et
venit super eos maledictio Ioatham filii Ierobbaal.