01 Verba Ecclesiastes filii David regis Ierusalem.”
02 « Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, vanitas
vanitatum et omnia vanitas ».
03 Quid lucri est homini de universo labore suo, quo laborat sub
sole?
04 Generatio præterit, et generatio advenit, terra autem in
æternum stat.
05 Oritur sol, et occidit sol et ad locum suum anhelat ibique
renascitur.
06 Gyrat per meridiem et flectitur ad aquilonem, lustrans
universa in circuitu pergit spiritus et in circulos suos revertitur.
07 Omnia flumina pergunt ad mare, et mare non redundat; ad locum,
unde exeunt, flumina illuc revertuntur in cursu suo.
08 Cunctæ res difficiles; non potest eas homo explicare sermone.
Non saturatur oculus visu, nec auris auditu impletur.
09 Quod fuit, ipsum est, quod futurum est. Quod factum est, ipsum
est, quod faciendum est:
10 nihil sub sole novum. Si de quadam re dicitur: « Ecce hoc
novum est », iam enim præcessit in sæculis, quæ fuerunt ante
nos.
11 Non est priorum memoria, sed nec eorum quidem, qui postea
futuri sunt, erit recordatio apud eos, qui futuri sunt in novissimo.
12 Ego Ecclesiastes fui rex Israel in Ierusalem
13 et proposui in animo meo quærere et investigare sapienter de
omnibus, quæ fiunt sub sole. Hanc occupationem pessimam dedit Deus
filiis hominum, ut occuparentur in ea.
14 Vidi cuncta, quæ fiunt sub sole; et ecce universa vanitas et
afflictio spiritus.
15 Quod est curvum, rectum fieri non potest; et, quod deficiens
est, numerari non potest.
16 Locutus sum ego in corde meo dicens: « Ecce ego
magnificavi et apposui sapientiam super omnes, qui fuerunt ante me in
Ierusalem; et mens mea contemplata est multam sapientiam et
scientiam ».
17 Dedique cor meum, ut scirem sapientiam et scientiam,
insipientiam et stultitiam. Et agnovi quod in his quoque esset
afflictio spiritus, eo quod
18 in multa sapientia multus sit mæror; et, qui addit scientiam,
addit et laborem.
01 Dixi ego in corde meo: « Veni, tentabo te gaudio: fruere
bo nis »; et ecce hoc quoque vanitas.
02 De risu dixi: « Insania » et de gaudio: « Quid
prodest? ».
03 Tractavi in corde meo detinere in vino carnem meam, cum cor
meum duceretur in sapientia, et amplecti stultitiam, donec viderem
quid esset utile filiis hominum, ut faciant sub sole paucis diebus
vitæ suæ.
04 Magnificavi opera mea: ædificavi mihi domos et plantavi
vineas,
05 feci hortos et pomaria et consevi ea arboribus cuncti generis
fructuum
06 et exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarem silvam
lignorum germinantium.
07 Possedi servos et ancillas et habui multam familiam, habui
armenta quoque et magnos ovium greges ultra omnes, qui fuerunt ante
me in Ierusalem.
08 Coacervavi mihi etiam argentum et aurum et substantias regum
ac provinciarum, feci mihi cantores et cantatrices et delicias
filiorum hominum, scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda
09 et crevi, supergressus sum omnes, qui ante me fuerunt in
Ierusalem; sapientia quoque mea perseveravit mecum.
10 Et omnia, quæ desideraverunt oculi mei, non negavi eis nec
prohibui cor meum ab omni voluptate, et oblectatum est ex omnibus
laboribus, et hanc ratus sum partem meam ab omnibus ærumnis meis.
11 Cumque me convertissem ad universa opera, quæ fecerant manus
meæ, et ad labores, in quibus sudaveram, et ecce in omnibus vanitas
et afflictio spiritus, et nihil lucri esse sub sole.
12 Verti me ad contemplandam sapientiam et insipientiam et
stultitiam: « Quid faciet, inquam, homo, qui veniet post regem?
Id quod antea fecerunt ».
13 Et vidi quod tantum præcederet sapientia stultitiam, quantum
lux præcedit tenebras.
14 « Sapientis oculi in capite eius, stultus in tenebris
ambulat »; et didici quod unus utriusque esset interitus.
15 Et dixi in corde meo: « Si unus et stulti et meus occasus
erit, quid mihi prodest quod maiorem sapientiæ dedi operam? ».
Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas.
16 Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in
perpetuum; siquidem futura tempora oblivione cuncta pariter operient:
moritur doctus similiter ut indoctus.
17 Et idcirco tæduit me vitæ meæ, quia malum mihi est, quod sub
sole fit; cuncta enim vanitas et afflictio spiritus.
18 Rursus detestatus sum omnem laborem meum, quo sub sole
laboravi, quem relicturus sum homini, qui erit post me;
19 et quis scit utrum sapiens an stultus futurus sit? Et
dominabitur in laboribus meis, quibus desudavi et sollicitus fui sub
sole. Hoc quoque vanitas.
20 Verti me exasperans cor meum de omni labore, quo laboravi sub
sole.
21 Nam est qui laborat in sapientia et doctrina et sollicitudine,
et homini, qui non laboraverit, dabit portionem suam; et hoc ergo
vanitas et magnum malum.
22 Quid enim proderit homini de universo labore suo et
afflictione cordis, qua sub sole laboravit?
23 Cuncti dies eius dolores sunt, et ærumnæ occupatio eius, nec
per noctem cor eius requiescit; et hoc quoque vanitas est.
24 Nihil melius est homini quam comedere et bibere et ostendere
animæ suæ bona de laboribus suis. Et hoc vidi de manu Dei esse.
25 Quis enim comedet et deliciis affluet sine eo?
26 Quia homini bono in conspectu suo dedit sapientiam et
scientiam et lætitiam; peccatori autem dedit afflictionem colligendi
et congregandi, ut tradat ei, qui placuit Deo; sed et hoc vanitas est
et afflictio spiritus.
01 Omnia tempus habent, et momentum suum cuique negotio sub cælo:
02 tempus nascendi et tempus moriendi, tempus plantandi et tempus
evellendi quod plantatum est,
03 tempus occidendi et tempus sanandi, tempus destruendi et
tempus ædificandi,
04 tempus flendi et tempus ridendi, tempus plangendi et tempus
saltandi,
05 tempus spargendi lapides et tempus eos colligendi, tempus
amplexandi et tempus longe fieri ab amplexibus,
06 tempus quærendi et tempus perdendi, tempus custodiendi et
tempus abiciendi,
07 tempus scindendi et tempus consuendi, tempus tacendi et tempus
loquendi,
08 tempus dilectionis et tempus odii, tempus belli et tempus
pacis.
09 Quid lucri habet, qui operatur, de labore suo?
10 Vidi occupationem, quam dedit Deus filiis hominum, ut
occuparentur in ea.
11 Cuncta fecit bona in tempore suo; et mundum tradidit cordi
eorum, et non inveniet homo opus, quod operatus est Deus ab initio
usque ad finem.
12 Cognovi quod nihil boni esset in eis nisi lætari et facere
bene in vita sua.
13 Omnis enim homo, qui comedit et bibit et videt bonum de labore
suo, hoc donum Dei est.
14 Didici quod omnia opera, quæ fecit Deus, perseverent in
perpetuum; non possumus eis quidquam addere nec auferre, quæ fecit
Deus, ut timeatur.
15 Quod iam fuit, ipsum est; et, quod futurum est, iam fuit; et
Deus requirit, quod abiit.
16 Et adhuc vidi sub sole: in loco iudicii ibi impietas, et in
loco iustitiæ ibi iniquitas;
17 et dixi in corde meo: « Iustum et impium iudicabit Deus,
quia tempus omni rei et omnibus occasio ».
18 Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus et
ostenderet eos in semetipsis similes esse bestiis.
19 Quoniam sors filiorum hominis et iumentorum una est atque
eadem: sicut moritur homo, sic et illa moriuntur; et idem spiritus
omnibus: nihil habet homo iumento amplius, quia omnia vanitas.
20 Et omnia pergunt ad unum locum: de terra facta sunt omnia, et
in terram omnia pariter revertuntur.
21 Quis novit, si spiritus filiorum hominis ascendat sursum, et
si spiritus iumentorum descendat deorsum in terram?
22 Et deprehendi nihil esse melius quam lætari hominem in opere
suo; nam hæc est pars illius. Quis enim eum adducet, ut post se
futura cognoscat?
01 Verti me ad alia et vidi calumnias, quæ sub sole geruntur, et
ecce lacrimæ oppressorum, et nemo consolator; et ex parte
opprimentium violentia, et nemo consolator.
02 Et laudavi magis mortuos, qui iam defuncti sunt, quam
viventes, qui adhuc vitam agunt,
03 et feliciorem utroque iudicavi, qui necdum natus est nec vidit
opera mala, quæ sub sole fiunt.
04 Rursum contemplatus sum omnes labores et omnem successum
operis, et hoc esse zelum in proximum suum. Et in hoc ergo vanitas et
afflictio spiritus.
05 Stultus complicat manus suas et comedit carnes suas.
06 Melior est pugillus cum requie quam plena utraque manus cum
labore et afflictione spiritus.
07 Iterum repperi et aliam vanitatem sub sole:
08 unus est et secundum non habet, non filium, non fratrem, et
tamen laborare non cessat, nec satiantur oculi eius divitiis, nec
recogitat dicens: « Cui laboro et fraudo animam meam bonis?”. In
hoc quoque vanitas est et occupatio pessima.
09 Melius est duos esse simul quam unum: habent enim emolumentum
in labore suo,
10 quia si unus ceciderit, ab altero fulcietur. Væ soli! Cum
ceciderit, non habet sublevantem se.
11 Insuper, si dormierint duo, fovebuntur mutuo; unus quomodo
calefiet?
12 Et, si quispiam prævaluerit contra unum, duo resistent ei. Et
fu niculus triplex non cito rumpitur.
13 Melior est puer pauper et sapiens rege sene et stulto, qui iam
nescit erudiri.
14 Ille enim de domo carceris exivit, ut regnaret, etiamsi in
regno istius natus sit pauper.
15 Vidi cunctos viventes, qui ambulant sub sole, cum adulescente
illo secundo, qui consurgebat pro eo.
16 Infinitus numerus erat populi, omnium, quos ipse præcedebat;
sed qui postea futuri sunt, non lætabuntur in eo. Et hoc vanitas et
afflictio spiritus.
17 Custodi pedem tuum ingrediens domum Dei, nam accedere, ut
audias, melius est quam cum stulti offerunt victimas: multo enim
melior est obœdientia quam stultorum victimæ, qui nesciunt se malum
facere.
01 Ne temere quid loquaris, neque cor tuum sit velox ad
proferendum sermonem coram Deo; Deus enim in cælo, et tu super
terram: idcirco sint pauci sermones tui.
02 Multas curas sequuntur somnia, et in multis sermonibus
invenietur stultitia.
03 Si quid vovisti Deo, ne moreris reddere: displicet enim ei
stulta promissio; sed, quodcumque voveris, redde.
04 Multoque melius est non vovere, quam post votum promissa non
reddere.
05 Ne dederis os tuum, ut peccare faciat carnem tuam, neque dicas
coram angelo: « Error fuit »; ne forte iratus Deus contra
sermones tuos dissipet opera manuum tuarum.
06 Ubi multa sunt somnia, plurimæ sunt vanitates et sermones
innumeri; tu vero Deum time.
07 Si videris calumnias egenorum et subreptionem iudicii et
iustitiæ in provincia, non mireris super hoc negotio, quia excelso
excelsior vigilat, et super hos quoque eminentiores sunt alii;
08 et terræ lucrum in omnibus est rex, cuius agri culti sunt.
09 Qui diligit pecuniam, pecunia non implebitur; et, qui amat
divitias, fructum non capiet ex eis; et hoc ergo vanitas.
10 Ubi multæ sunt opes, multi et qui comedunt eas; et quid
prodest possessori, nisi quod cernit divitias oculis suis?
11 Dulcis est somnus operanti, sive parum sive multum comedat;
saturitas autem divitis non sinit eum dormire.
12 Est et infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiæ
conservatæ in malum domini sui.
13 Perierunt enim in negotio pessimo; si generavit filium, in
summa egestate erit.
14 Sicut egressus est de utero matris suæ, nudus iterum abibit,
sicut venit, et nihil auferet secum de labore suo, quod tollat in
manu sua.
15 Miserabilis prorsus infirmitas: quomodo venit, sic revertetur.
Quid ergo prodest ei quod laboravit in ventum?
16 Cunctis enim diebus vitæ suæ comedit in tenebris et in curis
multis et in ærumna atque tristitia.
17 Ecce quod ego vidi bonum, quod pulchrum, ut comedat quis et
bibat et fruatur lætitia ex labore suo, quo laboravit ipse sub sole,
numero dierum vitæ suæ, quos dedit ei Deus; hæc enim est pars illius.
18 Et quidem omni homini, cui dedit Deus divitias atque
substantiam, potestatemque ei tribuit, ut comedat ex eis et tollat
partem suam et lætetur de labore suo: hoc est donum Dei.
19 Non enim satis recordabitur dierum vitæ suæ, eo quod Deus
occupet deliciis cor eius.
01 Est et aliud malum, quod vidi sub sole, et quidem grave apud
homines:
02 vir, cui dedit Deus divitias et substantiam et honorem, et
nihil deest animæ suæ ex omnibus, quæ desiderat; nec tribuit ei
potestatem Deus, ut comedat ex eo, sed homo extraneus vorabit illud:
hoc vanitas et miseria mala est.
03 Si genuerit quispiam centum liberos et vixerit multos annos et
plures dies ætatis habuerit, et anima illius non sit satiata bonis
substantiæ suæ, immo et sepultura careat, de hoc ego pronuntio quod
melior illo sit abortivus.
04 Frustra enim venit et pergit ad tenebras, et in tenebris
abscondetur nomen eius.
05 Etsi non vidit solem neque cognovit, maior est requies isti
quam illi.
06 Etiamsi duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus
bonis, nonne ad unum locum properant omnes?
07 « Omnis labor hominis est ad os eius, sed anima eius non
implebitur ».
08 Quid habet amplius sapiens præ stulto? Et quid pauper, qui
sciat ambulare coram vivis?
09 « Melior est oculorum visio quam vana persequi
desideria »; sed et hoc vanitas est et afflictio spiritus.
10 Quidquid est, iam vocatum est nomen eius; et scitur quod homo
sit et non possit contra fortiorem se in iudicio contendere.
11 Ubi verba sunt plurima, multiplicant vanitatem; quid lucri
habet homo?
12 Quoniam quis scit quid homini bonum sit in vita, in paucis
diebus vanitatis suæ, quos peragit velut umbra? Aut quis ei poterit
indicare quid post eum futurum sub sole sit?
01 Melius est nomen bonum quam unguenta pretiosa, et dies mortis
die nativitatis.
02 Melius est ire ad domum luctus quam ad domum convivii; in illa
enim finis cunctorum hominum, et vivens hoc conferet in corde.
03 Melior est tristitia risu, quia per tristitiam vultus
corrigitur animus.
04 Cor sapientium in domo luctus, et cor stultorum in domo
lætitiæ.
05 Melius est a sapiente corripi quam lætari stultorum canticis,
06 quia sicut sonitus spinarum ardentium sub olla, sic risus
stulti. Sed et hoc vanitas.
07 Quia calumnia stultum facit sapientem, et munus cor insanire
facit.
08 « Melior est finis negotii quam principium, melior est
patiens arrogante ».
09 Ne sis velox in animo ad irascendum, quia ira in sinu stulti
requiescit.
10 Ne dicas: “Quid, putas, causæ est quod priora tempora meliora
fuere quam nunc sunt? ». Non enim ex sapientia interrogas de
hoc.
11 Bona est sapientia cum divitiis et prodest videntibus solem.
12 Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia; hoc autem
plus habet eruditio, quod sapientia vitam tribuit possessori suo.
13 Considera opera Dei: quod nemo possit corrigere, quod ille
curvum fecerit.
14 In die bona fruere bonis et in die mala considera: sicut hanc,
sic et illam fecit Deus, ita ut non inveniat homo quidquam de futuro.
15 Cuncta vidi in diebus vanitatis meæ: est iustus, qui perit in
iustitia sua, et impius, qui multo vivit tempore in malitia sua.
16 Noli esse nimis iustus neque sapiens supra modum! Cur te
perdere vis?
17 Ne agas nimis impie et noli esse stultus! Cur mori debeas in
tempore non tuo?
18 Bonum est ut, quod habes, teneas, sed et ab illo ne subtrahas
manum tuam, quia qui timet Deum, utrumque devitat.
19 Sapientia confortabit sapientem super decem principes
civitatis.
20 Nullus enim homo iustus in terra, qui faciat bonum et non
peccet.
21 Sed et cunctis sermonibus, qui dicuntur, ne accommodes cor
tuum, ne forte audias servum tuum maledicentem tibi;
22 scit enim conscientia tua, quia et tu crebro maledixisti
aliis.
23 Cuncta tentavi in sapientia, dixi: « Sapiens
efficiar ».
24 Et ipsa longius recessit a me. Longe est, quod fuit; et alta
est profunditas. Quis inveniet eam?
25 Lustravi universa animo meo, ut scirem et considerarem et
quærerem sapientiam et rationem et ut cognoscerem impietatem esse
stultitiam et errorem imprudentiam.
26 Et invenio amariorem morte mulierem, quæ laqueus venatorum
est, et sagena cor eius, vincula sunt manus illius. Qui placet Deo,
effugiet eam; qui autem peccator est, capietur ab illa.
27 Ecce hoc inveni, dixit Ecclesiastes, unum et alterum, ut
invenirem rationem,
28 quam adhuc quærit anima mea, et non inveni: Hominem de mille
unum repperi, mulierem ex omnibus non inveni.
29 Ecce solummodo hoc inveni: Quod fecerit Deus hominem rectum,
et ipsi quæsierint infinitas quæstiones.
01 Quis talis, ut sapiens est? Et quis cognovit solutionem re
rum? Sapientia hominis illuminat vultum eius, et durities faciei
illius commutatur.
02 Os regis observa et propter iuramenta Dei
03 ne festines recedere a facie eius neque permaneas in re mala,
quia omne, quod voluerit, faciet.
04 Quia sermo illius potestate plenus est, nec dicere ei quisquam
potest: « Quare ita facis? ».
05 Qui custodit præceptum, non experietur quidquam mali; tempus
et iudicium cor sapientis intellegit.
06 Omni enim negotio tempus est et iudicium, et multa hominis
afflictio;
07 ignorat enim quid futurum sit, nam quomodo sit futurum, quis
nuntiabit ei?
08 Non est in hominis potestate dominari super spiritum nec
cohibere spiritum, nec habet potestatem supra diem mortis, nec ulla
remissio est ingruente bello, neque salvabit impietas impium.
09 Omnia hæc consideravi et dedi cor meum cunctis operibus, quæ
fiunt sub sole, quo tempore dominatur homo homini in malum suum.
10 Et ita vidi impios sepultos, discedentes de loco sancto; in
oblivionem cadere in civitate, quod ita egerunt: sed et hoc vanitas
est.
11 Etenim, quia non profertur cito sententia contra opera mala,
ideo cor filiorum hominum repletur, ut perpetrent mala.
12 Nam peccator centies facit malum et prolongat sibi dies;
verumtamen novi quod erit bonum timentibus Deum, qui verentur faciem
eius.
13 Non sit bonum impio, nec prolongabit dies suos quasi umbram,
qui non timet faciem Domini.
14 Est vanitas, quæ fit super terram: sunt iusti, quibus mala
proveniunt, quasi opera egerint impiorum, et sunt impii, quibus bona
proveniunt, quasi iustorum facta habeant; sed et hoc vanissimum
iudico.
15 Laudavi igitur lætitiam quod non esset homini bonum sub sole,
nisi quod comederet et biberet atque gauderet et hoc solum secum
auferret de labore suo in diebus vitæ suæ, quos dedit ei Deus sub
sole.
16 Cum apposui cor meum, ut scirem sapientiam et intellegerem
occupationem, quæ versatur in terra, quod diebus et noctibus somnum
non capit oculis,
17 ecce intellexi quod omnium operum Dei nullam possit homo
invenire rationem eorum, quæ fiunt sub sole; et quanto plus
laboraverit homo ad quærendum, tanto minus inveniet; etiamsi dixerit
sapiens se nosse, non poterit reperire.