[166] Voyez Victor Ancessi, Atlas Géographique Et Archéologique Pour L'étude De L'ancien Et Du Nouveau Testament, pl. xiii.
[167] Voir Peter Schegg, Evangelium nach Markus, t. I, p. 35.
[168] Richard Chenevix Trench, Synonyms of the New Testament, § lxiv.
[169] Le P. Curci fait à son sujet d’ingénieux et gracieux rapprochements. Carlo Maria Curci, Lezioni esegetiche e morali sopra i quattro Evangeli, Firenze, 1874-1877, t. II, p. 139,
[170] Peter Schegg, Evangelium nach Markus, p. 39.
[171] Saint Grégoire, Homilia iv in Ezechiel.
[172] Cf. Karl Reinhold von Köstlin, Der Ursprung und die Komposition der synoptischen Evangelien, Stuttgart, 1853, p. 313.
[173] Cf. Arnat, Comm. de pron. reflex. ap. Gr. usu, p. 42 et ss.
[174] Voir Peter Schegg, Evangelium nach Markus, t. I, p. 266 et suiv.
[175] Cf. Eusèbe de Césarée, Historia Ecclesiastica, iii, 30.
[176] Voyez Flavius Josèphe, Vita, § liv.
[177] Cf. Johann Gerhard, Harmonia Evangelica, xxxviii.
[178] Poss. Cat., p. 33. Cf. Heinrich August Wilhelm Meyer, Critical and Exegetical Commentary, h. l.
[179] Arthur Penrhyn Stanley, Sinai and Palestine, p. 378.
[180] Johann Albrecht Bengel, Gnomon Novi Testamenti.
[181] Cf. Flavius Josèphe, Bellum Judaicum, III, ii, 1 ; Karl Gottlieb Bretschneider, Lexicon Manuale Græco-Latinum in libros Novi Testamenti, l. I, p. 628.
[182] Poss. Cat. h. l.
[183] Euthymius
[184] Cf. Johann Jahn, Archæologio biblica, § 386.
[185] Cf. Johann Jahn, Archæologio biblica, § 386.
[186] Note du V. 35 ; cf. Peter Schegg, Gedenkbuch einer Pilger-Reise, t. II, p. 300-302.
[187] Cf. Ian Theodor Beelen, Grammatica græcitatis N. T., p. 216.
[188] Voyez Georg Benedikt Winer, Grammatik des neutestamentlichen Sprachidioms, 6e éd. p. 369.
[189] Vitruve (Marcus Vitruvius Pollio), De architectura, vii, 5.
[190] Aulus Gellius, Noctes Atticæ, xvi, 5.
[191] Voyez William McClure Thomson, The Land and the Book, Londres 1876, p. 358 et suiv.
[192] Talmud de Babylone, Moed Katan, f. 25, 1.
[193] Cicéron (Marcus Tullius Cicero), De Divinatione, ii, 63 ; Virgile (Publius Vergilius Maro), Moretum, 5.
[194] Lucil. Sat. vi, 13 ; Petr. Sat. 97
[195] Anthony Rich, Dictionnaire des Antiquités grecques et romaines, s. v. Grabatus.
[196] Eliae Palairet, Observationes philologico-criticae in sacros Novi Foederis libros, p. 33.
[197] Cf. Sanhedrin, vi, 5.
[198] Cf. Francesco Saverio Patrizi, In Marcum commentarium, p. 18.
[199] Voir aussi une savante dissertation publiée par le Dr Krawutzcky dans la Theologische Quartalschrifl de Tubingue, 1869, p. 600 et ss.
[200] Sanhedrin, fol. 38, 2, Gloss.
[201] Charles Rohault de Fleury, L'Évangile : Études iconographiques et archéologiques, t. I, p. 474.
[202] Voyez l’Évangile selon saint Matthieu, Préface, § I.
[203] Comparez Apost. Const, viii, c. 22 ; Orig. Præfat. in Epistola ad Rom., Cat. in Matthieu ; saint Augustin d’Hippone, De Consensu Evangelistarum, l. II, c. xvi ; saint Jérôme de Stridon, De viris illustribus, c. iii.
[204] Francesco Saverio Patrizi, In Marcum commentarium, p. 20.
[205] Suétone, Vespas. i.
[206] Voyez l’Évangile selon saint Matthieu, Mt 5.46.
[207] Cf. Ibid., Mt 3.7.
[208] Voyez l’Ibid., Mt 9.12.
[209] Saint Augustin d’Hippone, Sermon lxxxvii.
[210] Saint Thomas d’Aquin, 2a 2æ, quæst. 25.
[211] Cf. Babylonian Talmud, Bava Kama, f. 82.
[212] Voyez Georg Benedikt Winer, Grammatik des neutestamentlichen Sprachidioms, p. 311.
[213] Saint Jérôme de Stridon, in Matthieu ix, 44.
[214] Voyez Peter Schegg, Evangelium nach Markus, p. 280 et s.
[215] Johann Albrecht Bengel, Gnomon Novi Testamenti, in Matthieu, ix.
[216] Voyez Georg Benedikt Winer, Grammatik des neutestamentlichen Sprachidioms, p. 289.
[217] Moïse Maïmonide, Schabb, c. vii.
[218] Compar. Edouard Coypel, Le Judaïsme, p. 170 et ss.
[219] R. Jonatha ben-Joseph, Ioma, f. 85, 2.
[220] Franciscus Lucas Brugensis, h. l.
[221] Saint Léon Ier le Grand, Epistola xi.
[222] Cf. Johann Karl Thilo, Codex apocryphus Novi Testamenti, p. 502 et 558.
[223] Peter Schegg, Evangelium nach Markus, h. l.
[224] Henry Etienne, Thesaurus Syriacus, appendix, p. 1725.
[225] Comp. Mc 1.35 et la note.
[226] Cf. Voyez Georg Benedikt Winer, Grammatik des neutestamentlichen Sprachidioms, p. 511.
[227] Saint Jérôme de Stridon, in Danielem, c. ii.
[228] Saint Jérôme de Stridon, Liber interpretationis nominum Hebraicorum.
[229] Voir Francesco Saverio Patrizi, In Marcum commentarium, p. 29 ; Vorst., Hebr. 479 ; Rosenmüller, Scholia in h. l.
[230] Cf. Andreas Gottlieb Hoffmann, Grammatica syriaca, p. 287.
[231] Saint Jean Chrysostome ap. saint Thomas d’Aquin, Catena aurea in marcum.
[232] Voyez Johann Georg Rosenmüller, Scholia in Novum Testamentum, t. I, p. 593 et 594.
[233] Pierre Auguste Théophile Dehaut, l’Évangile expliqué, défendu, 5e édit., t. ii, p. 496.
[234] Johann Albrecht Bengel, Gnomon Novi Testamenti.
[235] Émile Bougaud, Jésus-Christ, 2e édit., p. 79 et ss.
[236] Comparez le syriaque : ses frères.
[237] Voyez les commentaires du Vén. Bède, de Théophylacte, de Corneille de la Pierre, de Franç. Luc, de Noël Alexandre, de Jansénius, de MM. Schegg, Reischl, Bisping, etc.
[238] Édouard Reuss, Histoire évangélique, p. 282.
[239] Thomas Cajetan, Evangelia cum Commentariis, Marci, c. iii.
[240] Vénérable Bède, In Marci Evangelium expositio, lib. I, c. iii.
[241] Clément d’Alexandrie, Stromata, vi.
[242] Cf. Homilia II. i, 156 ; Xenophon, de Venaticus, v, 5.
[243] Cf. Karl Gottlieb Bretschneider, Lexicon Manuale Græco-Latinum in libros Novi Testamenti, t. I, p. 564.
[244] Pierre Auguste Théophile Dehaut, l’Évangile expliqué, défendu, 5e éd., t. III, p. 389 et s.
[245] Alonso Salmeron, Sermones in parabolas evangelicas, p. 30.
[246] Voyez Hugo Grotius, Annotationes in Novum Testamentum, in h. l.
[247] Vénérable Bède, Homiliae, 3, 35.
[248] Dom Augustin Calmet, Commentaire littéral sur saint Marc, h. l.
[249] Saint Augustin d’Hippone, De quarta feria, c. ii.
[250] Anthony Rich, Dictionnaire des Antiquités grecques et romaines, s. v. Lucerna.
[251] Anthony Rich, ibid. p. 102.
[252] Johann Georg Rosenmüller, Scholia in Novum Testamentum, Marc, c. III.
[253] P. Francesco Saverio Patrizi, In Marcum commentarium, p. 46 et suiv.
[254] Saint Augustin, Sermo lxxxvii, Appendix.
[255] Cf. Tertullien, Adversus Marcionem, iv, 30.
[256] Adolphe Napoléon Didron, Iconographie chrétienne, p. 208.
[257] Dom Augustin Calmet, Commentaire littéral sur saint Marc.
[258] Henry Baker Tristram, Land of Israël, p. 43.
[259] Saint Jérôme, Comm. in Matth., viii, 34.
[260] Francesco Saverio Patrizi SJ, In Marcum commentarium, h. l.
[261] Tertullien, Adversus Marcionem, iv, 20.
[262] Weiss, Volkmar, Farrar, Tristram, Cook, Thomson.
[263] Cf. William McClure Thomson, The Land and the Book, Londres, 1876, p. 375 et ss.
[264] Saint Augustin d’Hippone, De Consensu Evangelistarum, ii, 24.
[265] Johannis Lightfoot, Horæ hebraicæ et talmudicæ in quatuor evangelistas, Marc, v, 1
[266] Cf. Constantinus Tischendorf, Novum Testamentum græce et latine.
[267] Frederic Farrar, Life of Christ, t. 1, p. 334
[268] Cf. Johann Karl Thilo, Codex apocryphus Novi Testamenti, t. I, p. 808.
[269] Cf. Dt 32.8 ; Es 14.14 ; Thr. 3.35 ; Da 4.17,24,32,34 ; 7.18,22,25 ; Ps 7.17 ; 9.2 ; 8.13 ; 44.4, etc.
[270] Cf. Johann Buxtorf, Lexicon chaldaicum talmudicum et rabinicum, p. 1123 ; Johannis Lightfoot, Horæ hebraicæ et talmudicæ in quatuor evangelistas, Marc, v, 9.
[271] Cf. Erasme, Adagia, p. 313.
[272] Juan Maldonat, h. l.
[273] Charles Rohault de Fleury, L'Évangile : Études iconographiques et archéologiques, t. I, p. 467
[274] Cf. Campeius Vitringa, De Synagoga Vetere, p. 584 et ss.
[275] Peter Schegg, Evangelium nach Markus, p. 154.
[276] Cf. Carl Friedrich August Fritzsche, Evangelium Marci, p. 178.
[277] Cf. Ian Theodor Beelen, Grammatica græcitatis N. T., p. 346.
[278] Cf. Sophocle, Ajax, v, 270 ; Cicéron (Marcus Tullius Cicero), Tusculanes, iii, 4.
[279] Rab. Schabb. f. 110.
[280] Ibid.
[281] Ménandre
[282] Pline l'Ancien, Histoire naturelle, xxiv, 5.
[283] Johann Karl Thilo, Codex apocryphus Novi Testamenti, t. I, p. 808.
[284] Saint Augustin d’Hippone, Sermon lxii, 5.
[285] Cf. Origène, Caten. in Marc.
[286] Johann Albrecht Bengel, Gnomon Novi Testamenti, in Marc, vi, 34.
[287] Karl Gottlieb Bretschneider, Lexicon Manuale Græco-Latinum in libros Novi Testamenti, t. II, p. 416.
[288] Cf. Johann Kaspar Suicer, Thesaurus Ecclesiasticus, s. v. σκύλλω.
[289] John Anthony Cramer, Catenæ Græcorum Patrum in Novum Testamentum, Luc.
[290] Voir le commentaire sur Mt 9.23 ; Samuel Burder, Oriental Customs, t. II, p. 256 et ss. de la 6e édit.
[291] Cf. Voyez Georg Benedikt Winer, Grammatik des neutestamentlichen Sprachidioms, 6e édit., p. 165 ; Ian Theodor Beelen, Grammatica græcitatis N. T., p. 182.
[292] Philon, Quis rerum divinarum heres sit, p. 515.
[293] Voir Victor Ancessi, Atlas Géographique Et Archéologique Pour L'étude De L'ancien Et Du Nouveau Testament, pl. xvi.
[294] Cf. saint Justin de Naplouse, Dialogus cum Tryphone, 88 ; Johann Albert Fabricius, Codex apocryphus Novi Testamenti, t. 1, p. 200.
[295] Études religieuses rédigées par des Pères de la Compagnie de Jésus, 1878.
[296] Ernest Renan, Vie de Jésus, 13e édit., p. 27.
[297] Ernest Renan, Les Évangiles et la seconde génération chrétienne, 1878, p. 537-549
[298] Victor d’Antioche, ap. Caten. græc. Pair. ed. Possin. Cf. Théophylacte et Euthymius, h. l.
[299] Voyez Richard von Riess, Bibel-Atlas, pl. iv, et Victor Ancessi, Atlas Géographique Et Archéologique Pour L'étude De L'ancien Et Du Nouveau Testament, pl. viii.
[300] Cf. Georg Benedikt Winer, Grammatik des neutestamentlichen Sprachidioms, p. 223, et Gn 7.9.
[301] Voyez Georg Benedikt Winer, l. c., cap. iii, § 30.
[302] Cf. Georg Benedikt Winer, l. c., p. 507.
[303] Anthony Rich, Dictionnaire des Antiquités grecques et romaines. On trouvera aux mots Calceolus et Calceus, de curieuses représentations des chaussures usitées à l’époque du Sauveur.
[304] William McClure Thomson, The Land and the Book, p. 347.
[305] Saint Cyrille, cité par Patrizi.
[306] Comp. Johannis Lightfoot, Horæ hebraicæ et talmudicæ in quatuor evangelistas, Marc, h, l. Cf. Is 1.6 ; Jr 8.22 ; Lc 10.34, et les termes έγχριστα φάρμακα, ίατραλείπται, si usités chez les Grecs.
[307] Concile de Trente, Session XIV, de Sacramentum extremæ unctionis, c. i.
[308] Voir l’Évangile selon saint Matthieu, Mt 2.1.
[309] Voyez, sur cet emploi du verbe « mittere », le Wilhelm Gesenius, Thesaurus philologico-criticus linguae Hebraicae et Chaldaicae V. T., au mot שלח, p. 1411.
[310] Voir Victor Ancessi, Atlas Géographique Et Archéologique Pour L'étude De L'ancien Et Du Nouveau Testament, pl. xvi.
[311] Pour les détails, voyez l’Évangile selon saint Matthieu, Mt 14.4.
[312] Cf. Perse, Saturæ, loc. cit.
[313] Cf. Saint Ambroise, de Virgin, lib. iii, c. 6.
[314] Cf. Flavius Josèphe, Antiquités judaïques, xviii, 5, 4.
[315] Cf. Est 5.3 ; 7.2 ; et chez les classiques, Hyginus, Fabulae 84 ; Homelia, II, x, 602.
[316] Voir Anthony Rich, Dictionnaire des Antiquités grecques et romaines, s. v. Speculatores. Cf. Sueton. Calig. c. xliv ; Tacit. Hist, xι, 73.
[317] Cf. Sénèque (Lucius Annaeus Seneca), de Beneficiis, iii, 25 ; de Ira, 1, 16 ; Julius Firmicus Maternus, viii, 26.
[318] Gloss, ad Tanch. f. 72, 2.
[319] Cf. Johannis Lightfoot, Horæ hebraicæ et talmudicæ in quatuor evangelistas, Marc, h. l. ; Johann Buxtorf, Lexicon chaldaicum talmudicum et rabinicum, p. 1533.
[320] Saint Grégoire, Moralia in Job, iii, 5.
[321] Saint Ambroise de Milan, de Virginibus, l. iv (leçons du 28 Noct. dans le Brèv. Rom. pour le 29 août).
[322] Arthur Penrhyn Stanley, Sinai and Palestine, p. 278 de la 9e édit.
[323] Voyez Victor Ancessi, Atlas Géographique Et Archéologique Pour L'étude De L'ancien Et Du Nouveau Testament, carte n° xvi.
[324] Cf. Karl Gottlieb Bretschneider, Lexicon Manuale Græco-Latinum in libros Novi Testamenti, t. II, p. 13.
[325] Saint Augustin d’Hippone, De Consensu Evangelistarum, l. II, c. xlvi.
[326] Voyez Karl Gottlieb Bretschneider, l. c., t. II, p. 453 ; Johannis Lightfoot, Horæ hebraicæ et talmudicæ in quatuor evangelistas, Marc, h. l.
[327] Cf. Henry Baker Tristram, Land of Israël, p. 439.
[328] Voyez Richard von Riess, Bibel-Atlas, pl. iv ; Victor Ancessi, Atlas Géographique Et Archéologique Pour L'étude De L'ancien Et Du Nouveau Testament, pl. xvi ; Karl Georg von Raumer, Palæstina, 4e éd. p. 422 ; Josias Leslie Porter, A Handbook for Travellers in Syria and Palestine, 1875, p. 407 ; parmi les auteurs plus anciens, Hadriani Relandi, Palæstina ex monumentis veteribus illustrata, p. 654.
[329] Cf. Saint Augustin d’Hippone, De Consensu Evangelistarum, l. II, c. 47 ; Corneille de la Pierre, h. l., etc.
[330] Flavius Josèphe, Bellum Judaicum, iii, 10, 8.
[331] Voyez l’Évangile selon saint Matthieu, Mt 23.5.
[332] Dom Augusting Calmet, h. l.
[333] Voyez Anthony Rich, Dictionnaire des Antiquités grecques et romaines, s. v. Urceus.
[334] Voyez Anthony Rich, l. c., au mot Sextarius.
[335] Johann Georg Rosenmüller, Scholia in Novum Testamentum, h. l.
[336] Flavius Josèphe, Antiquités judaïques, iv, 4, 4.
[337] Saint Ambroise de Milan, Enarratio in Luc, xviii.
[338] Édouard Reuss, Histoire évangélique, p. 379.
[339] Reden des H. Jesu, h. l.
[340] Peter Schegg, Evangelium nach Markus, t. I, pp. 214 et 215.