01 Et egressus est inde et venit in patriam suam, et sequuntur
illum discipuli sui.
02 Et facto sabbato, cœpit in synagoga docere; et multi audientes
admirabantur dicentes: « Unde huic hæc, et quæ est sapientia,
quæ data est illi, et virtutes tales, quæ per manus eius efficiuntur?
03 Nonne iste est faber, filius Mariæ et frater Iacobi et Ioseph
et Iudæ et Simonis? Et nonne sorores eius hic nobiscum sunt? ».
Et scandalizabantur in illo.
04 Et dicebat eis Iesus: « Non est propheta sine honore nisi
in patria sua et in cognatione sua et in domo sua ».
05 Et non poterat ibi virtutem ullam facere, nisi paucos infirmos
impositis manibus curavit;
06 et mirabatur propter incredulitatem eorum. Et circumibat
castella in circuitu docens.
07 Et convocat Duodecim et cœpit eos mittere binos et dabat illis
potestatem in spiritus immundos;
08 et præcepit eis, ne quid tollerent in via nisi virgam tantum:
non panem, non peram neque in zona æs,
09 sed ut calcearentur sandaliis et ne induerentur duabus
tunicis.
10 Et dicebat eis: « Quocumque introieritis in domum, illic
manete, donec exeatis inde.
11 Et quicumque locus non receperit vos nec audierint vos,
exeuntes inde excutite pulverem de pedibus vestris in testimonium
illis ».
12 Et exeuntes prædicaverunt, ut pænitentiam agerent;
13 et dæmonia multa eiciebant et ungebant oleo multos ægrotos et
sanabant.
14 Et audivit Herodes rex; manifestum enim factum est nomen eius.
Et dicebant: « Ioannes Baptista resurrexit a mortuis, et
propterea inoperantur virtutes in illo ».
15 Alii autem dicebant: « Elias est ». Alii vero
dicebant: « Propheta est, quasi unus ex prophetis ».
16 Quo audito, Herodes aiebat: « Quem ego decollavi Ioannem,
hic resurrexit! ».
17 Ipse enim Herodes misit ac tenuit Ioannem et vinxit eum in
carcere propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui, quia duxerat
eam.
18 Dicebat enim Ioannes Herodi: « Non licet tibi habere
uxorem fratris tui ».
19 Herodias autem insidiabatur illi et volebat occidere eum nec
poterat:
20 Herodes enim metuebat Ioannem, sciens eum virum iustum et
sanctum, et custodiebat eum, et, audito eo, multum hæsitabat et
libenter eum audiebat.
21 Et cum dies opportunus accidisset, quo Herodes natali suo
cenam fecit principibus suis et tribunis et primis Galilææ,
22 cumque introisset filia ipsius Herodiadis et saltasset,
placuit Herodi simulque recumbentibus. Rex ait puellæ: « Pete a
me, quod vis, et dabo tibi ».
23 Et iuravit illi multum: « Quidquid petieris a me, dabo
tibi, usque ad dimidium regni mei ».
24 Quæ cum exisset, dixit matri suæ: « Quid petam? ».
At illa dixit: « Caput Ioannis Baptistæ ».
25 Cumque introisset statim cum festinatione ad regem, petivit
dicens: « Volo ut protinus des mihi in disco caput Ioannis
Baptistæ ».
26 Et contristatus rex, propter iusiurandum et propter
recumbentes noluit eam decipere;
27 et statim misso spiculatore rex præcepit afferri caput eius.
Et abiens decollavit eum in carcere
28 et attulit caput eius in disco; et dedit illud puellæ, et
puella dedit illud matri suæ.
29 Quo audito, discipuli eius venerunt et tulerunt corpus eius et
posuerunt illud in monumento.
30 Et convenientes apostoli ad Iesum renuntiaverunt illi omnia,
quæ egerant et docuerant.
31 Et ait illis: « Venite vos ipsi seorsum in desertum locum
et requiescite pusillum ». Erant enim, qui veniebant et
redibant, multi, et nec manducandi spatium habebant.
32 Et abierunt in navi in desertum locum seorsum.
33 Et viderunt eos abeuntes et cognoverunt multi; et pedestre de
omnibus civitatibus concurrerunt illuc et prævenerunt eos.
34 Et exiens vidit multam turbam et misertus est super eos, quia
erant sicut oves non habentes pastorem, et cœpit docere illos multa.
35 Et cum iam hora multa facta esset, accesserunt discipuli eius
dicentes: « Desertus est locus hic, et hora iam est multa;
36 dimitte illos, ut euntes in villas et vicos in circuitu emant
sibi, quod manducent ».
37 Respondens autem ait illis: « Date illis vos
manducare ». Et dicunt ei: « Euntes emamus denariis
ducentis panes et dabimus eis manducare? ».
38 Et dicit eis: « Quot panes habetis? Ite, videte ».
Et cum cognovissent, dicunt: « Quinque et duos pisces ».
39 Et præcepit illis, ut accumbere facerent omnes secundum
contubernia super viride fenum.
40 Et discubuerunt secundum areas per centenos et per
quinquagenos.
41 Et acceptis quinque panibus et duobus piscibus, intuens in
cælum benedixit et fregit panes et dabat discipulis suis, ut ponerent
ante eos; et duos pisces divisit omnibus.
42 Et manducaverunt omnes et saturati sunt;
43 et sustulerunt fragmenta duodecim cophinos plenos, et de
piscibus.
44 Et erant, qui manducaverunt panes, quinque milia virorum.
45 Et statim coegit discipulos suos ascendere navem, ut
præcederent trans fretum ad Bethsaidam, dum ipse dimitteret populum.
46 Et cum dimisisset eos, abiit in montem orare.
47 Et cum sero factum esset, erat navis in medio mari, et ipse
solus in terra.
48 Et videns eos laborantes in remigando, erat enim ventus
contrarius eis, circa quartam vigiliam noctis venit ad eos ambulans
super mare et volebat præterire eos.
49 At illi, ut viderunt eum ambulantem super mare, putaverunt
phantasma esse et exclamaverunt;
50 omnes enim eum viderunt et conturbati sunt. Statim autem
locutus est cum eis et dicit illis: « Confidite, ego sum; nolite
timere! ».
51 Et ascendit ad illos in navem, et cessavit ventus. Et valde
nimis intra se stupebant;
52 non enim intellexerant de panibus, sed erat cor illorum
obcæcatum.
53 Et cum transfretassent in terram, pervenerunt Gennesaret et
applicuerunt.
54 Cumque egressi essent de navi, continuo cognoverunt eum
55 et percurrentes universam regionem illam cœperunt in grabatis
eos, qui se male habebant, circumferre, ubi audiebant eum esse.
56 Et quocumque introibat in vicos aut in civitates vel in
villas, in plateis ponebant infirmos; et deprecabantur eum, ut vel
fimbriam vestimenti eius tangerent; et, quotquot tangebant eum, salvi
fiebant.
01 Et conveniunt ad eum pharisæi et quidam de scribis venientes
ab Hierosolymis;
02 et cum vidissent quosdam ex discipulis eius communibus
manibus, id est non lotis, manducare panes
03 — pharisæi enim et omnes Iudæi, nisi pugillo lavent manus, non
manducant, tenentes traditionem seniorum;
04 et a foro nisi baptizentur, non comedunt; et alia multa sunt,
quæ acceperunt servanda: baptismata calicum et urceorum et
æramentorum et lectorum —
05 et interrogant eum pharisæi et scribæ: « Quare discipuli
tui non ambulant iuxta traditionem seniorum, sed communibus manibus
manducant panem? ».
06 At ille dixit eis: « Bene prophetavit Isaias de vobis
hypocritis, sicut scriptum est: «Populus hic labiis me honorat, cor
autem eorum longe est a me;
07 in vanum autem me colunt docentes doctrinas præcepta hominum».
08 Relinquentes mandatum Dei tenetis traditionem hominum ».
09 Et dicebat illis: « Bene irritum facitis præceptum Dei,
ut traditionem vestram servetis.
10 Moyses enim dixit: «Honora patrem tuum et matrem tuam» et:
«Qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur»;
11 vos autem dicitis: «Si dixerit homo patri aut matri: Corban,
quod est donum, quodcumque ex me tibi profuerit»,
12 ultra non permittitis ei facere quidquam patri aut matri
13 rescindentes verbum Dei per traditionem vestram, quam
tradidistis; et similia huiusmodi multa facitis ».
14 Et advocata iterum turba, dicebat illis: « Audite me,
omnes, et intellegite:
15 Nihil est extra hominem introiens in eum, quod possit eum
coinquinare; sed quæ de homine procedunt, illa sunt, quæ coinquinant
hominem! ».
17 Et cum introisset in domum a turba, interrogabant eum discipuli eius parabolam.
18 Et ait illis: « Sic et vos imprudentes estis? Non
intellegitis quia omne extrinsecus introiens in hominem non potest
eum coinquinare,
19 quia non introit in cor eius sed in ventrem et in secessum
exit? », purgans omnes escas.
20 Dicebat autem: « Quod de homine exit, illud coinquinat
hominem;
21 ab intus enim de corde hominum cogitationes malæ procedunt,
fornicationes, furta, homicidia,
22 adulteria, avaritiæ, nequitiæ, dolus, impudicitia, oculus
malus, blasphemia, superbia, stultitia:
23 omnia hæc mala ab intus procedunt et coinquinant
hominem ».
24 Inde autem surgens abiit in fines Tyri et Sidonis. Et
ingressus domum neminem voluit scire et non potuit latere.
25 Sed statim ut audivit de eo mulier, cuius habebat filia
spiritum immundum, veniens procidit ad pedes eius.
26 Erat autem mulier Græca, Syrophœnissa genere. Et rogabat eum,
ut dæmonium eiceret de filia eius.
27 Et dicebat illi: « Sine prius saturari filios; non est
enim bonum sumere panem filiorum et mittere catellis ».
28 At illa respondit et dicit ei: « Domine, etiam catelli
sub mensa comedunt de micis puerorum ».
29 Et ait illi: « Propter hunc sermonem vade; exiit dæmonium
de filia tua ».
30 Et cum abisset domum suam, invenit puellam iacentem supra
lectum et dæmonium exisse.
31 Et iterum exiens de finibus Tyri venit per Sidonem ad mare
Galilææ inter medios fines Decapoleos.
32 Et adducunt ei surdum et mutum et deprecantur eum, ut imponat
illi manum.
33 Et apprehendens eum de turba seorsum misit digitos suos in
auriculas eius et exspuens tetigit linguam eius
34 et suspiciens in cælum ingemuit et ait illi:
« Effetha », quod est: « Adaperire ».
35 Et statim apertæ sunt aures eius, et solutum est vinculum
linguæ eius, et loquebatur recte.
36 Et præcepit illis, ne cui dicerent; quanto autem eis
præcipiebat, tanto magis plus prædicabant.
37 Et eo amplius admirabantur dicentes: « Bene omnia fecit,
et surdos facit audire et mutos loqui! ».
01 In illis diebus iterum cum turba multa esset nec haberent,
quod manducarent, convocatis discipulis, ait illis:
02 « Misereor super turbam, quia iam triduo sustinent me nec
habent, quod manducent;
03 et si dimisero eos ieiunos in domum suam, deficient in via; et
quidam ex eis de longe venerunt ».
04 Et responderunt ei discipuli sui: « Unde istos poterit
quis hic saturare panibus in solitudine? ».
05 Et interrogabat eos: « Quot panes habetis? ». Qui
dixerunt: « Septem ».
06 Et præcipit turbæ discumbere supra terram; et accipiens septem
panes, gratias agens fregit et dabat discipulis suis, ut apponerent;
et apposuerunt turbæ.
07 Et habebant pisciculos paucos; et benedicens eos, iussit hos
quoque apponi.
08 Et manducaverunt et saturati sunt; et sustulerunt, quod
superaverat de fragmentis, septem sportas.
09 Erant autem quasi quattuor milia. Et dimisit eos.
10 Et statim ascendens navem cum discipulis suis venit in partes
Dalmanutha.
11 Et exierunt pharisæi et cœperunt conquirere cum eo quærentes
ab illo signum de cælo, tentantes eum.
12 Et ingemiscens spiritu suo ait: « Quid generatio ista
quærit signum? Amen dico vobis: Non dabitur generationi isti
signum ».
13 Et dimittens eos, iterum ascendens abiit trans fretum.
14 Et obliti sunt sumere panes et nisi unum panem non habebant
secum in navi.
15 Et præcipiebat eis dicens: « Videte, cavete a fermento
pharisæorum et fermento Herodis! ».
16 Et disputabant ad invicem, quia panes non haberent.
17 Quo cognito, ait illis: « Quid disputatis, quia panes non
habetis? Nondum cognoscitis nec intellegitis? Cæcatum habetis cor
vestrum?
18 Oculos habentes non videtis, et aures habentes non auditis?
Nec recordamini,
19 quando quinque panes fregi in quinque milia, quot cophinos
fragmentorum plenos sustulistis? ». Dicunt ei:
« Duodecim ».
20 « Quando illos septem in quattuor milia, quot sportas
plenas fragmentorum tulistis? ». Et dicunt ei:
« Septem ».
21 Et dicebat eis: « Nondum intellegitis? ».
22 Et veniunt Bethsaida. Et adducunt ei cæcum et rogant eum, ut
illum tangat.
23 Et apprehendens manum cæci eduxit eum extra vicum; et exspuens
in oculos eius, impositis manibus ei, interrogabat eum: « Vides
aliquid? ».
24 Et aspiciens dicebat: « Video homines, quia velut arbores
video ambulantes ».
25 Deinde iterum imposuit manus super oculos eius; et cœpit
videre et restitutus est et videbat clare omnia.
26 Et misit illum in domum suam dicens: « Nec in vicum
introieris ».
27 Et egressus est Iesus et discipuli eius in castella Cæsareæ
Philippi; et in via interrogabat discipulos suos dicens eis:
« Quem me dicunt esse homines? ».
28 Qui responderunt illi dicentes: « Ioannem Baptistam, alii
Eliam, alii vero unum de prophetis ».
29 Et ipse interrogabat eos: « Vos vero quem me dicitis
esse? ». Respondens Petrus ait ei: « Tu es Christus ».
30 Et comminatus est eis, ne cui dicerent de illo.
31 Et cœpit docere illos: « Oportet Filium hominis multa
pati et reprobari a senioribus et a summis sacerdotibus et scribis et
occidi et post tres dies resurgere »;
32 et palam verbum loquebatur. Et apprehendens eum Petrus cœpit
increpare eum.
33 Qui conversus et videns discipulos suos comminatus est Petro
et dicit: « Vade retro me, Satana, quoniam non sapis, quæ Dei
sunt, sed quæ sunt hominum ».
34 Et convocata turba cum discipulis suis, dixit eis: « Si
quis vult post me sequi, deneget semetipsum et tollat crucem suam et
sequatur me.
35 Qui enim voluerit animam suam salvam facere, perdet eam; qui
autem perdiderit animam suam propter me et evangelium, salvam eam
faciet.
36 Quid enim prodest homini, si lucretur mundum totum et
detrimentum faciat animæ suæ?
37 Quid enim dabit homo commutationem pro anima sua?
38 Qui enim me confusus fuerit et mea verba in generatione ista
adultera et peccatrice, et Filius hominis confundetur eum, cum
venerit in gloria Patris sui cum angelis sanctis ».
01 Et dicebat illis: « Amen dico vobis: Sunt quidam de hic
stantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant regnum Dei venisse
in virtute ».
02 Et post dies sex assumit Iesus Petrum et Iacobum et Ioannem,
et ducit illos in montem excelsum seorsum solos. Et transfiguratus
est coram ipsis;
03 et vestimenta eius facta sunt splendentia, candida nimis,
qualia fullo super terram non potest tam candida facere.
04 Et apparuit illis Elias cum Moyse, et erant loquentes cum
Iesu.
05 Et respondens Petrus ait Iesu: « Rabbi, bonum est nos hic
esse; et faciamus tria tabernacula: tibi unum et Moysi unum et Eliæ
unum ».
06 Non enim sciebat quid responderet; erant enim exterriti.
07 Et facta est nubes obumbrans eos, et venit vox de nube:
« Hic est Filius meus dilectus; audite illum ».
08 Et statim circumspicientes neminem amplius viderunt nisi Iesum
tantum secum.
09 Et descendentibus illis de monte, præcepit illis, ne cui, quæ
vidissent, narrarent, nisi cum Filius hominis a mortuis resurrexerit.
10 Et verbum continuerunt apud se, conquirentes quid esset illud:
« a mortuis resurgere ».
11 Et interrogabant eum dicentes: « Quid ergo dicunt scribæ
quia Eliam oporteat venire primum? ».
12 Qui ait illis: « Elias veniens primo, restituit omnia; et
quomodo scriptum est super Filio hominis, ut multa patiatur et
contemnatur?
13 Sed dico vobis: Et Elias venit; et fecerunt illi, quæcumque
volebant, sicut scriptum est de eo ».
14 Et venientes ad discipulos viderunt turbam magnam circa eos et
scribas conquirentes cum illis.
15 Et confestim omnis populus videns eum stupefactus est, et
accurrentes salutabant eum.
16 Et interrogavit eos: « Quid inter vos
conquiritis? ».
17 Et respondit ei unus de turba: « Magister, attuli filium
meum ad te habentem spiritum mutum;
18 et ubicumque eum apprehenderit, allidit eum, et spumat et
stridet dentibus et arescit. Et dixi discipulis tuis, ut eicerent
illum, et non potuerunt ».
19 Qui respondens eis dicit: « O generatio incredula,
quamdiu apud vos ero? Quamdiu vos patiar? Afferte illum ad me ».
20 Et attulerunt illum ad eum. Et cum vidisset illum, spiritus
statim conturbavit eum; et corruens in terram volutabatur spumans.
21 Et interrogavit patrem eius: « Quantum temporis est, ex
quo hoc ei accidit? ». At ille ait: « Ab infantia;
22 et frequenter eum etiam in ignem et in aquas misit, ut eum
perderet; sed si quid potes, adiuva nos, misertus nostri ».
23 Iesus autem ait illi: « «Si potes!». Omnia possibilia
credenti ».
24 Et continuo exclamans pater pueri aiebat: « Credo; adiuva
incredulitatem meam ».
25 Et cum videret Iesus concurrentem turbam, comminatus est
spiritui immundo dicens illi: « Mute et surde spiritus, ego tibi
præcipio: Exi ab eo et amplius ne introeas in eum ».
26 Et clamans et multum discerpens eum exiit; et factus est sicut
mortuus, ita ut multi dicerent: « Mortuus est! ».
27 Iesus autem tenens manum eius elevavit illum, et surrexit.
28 Et cum introisset in domum, discipuli eius secreto
interrogabant eum: « Quare nos non potuimus eicere eum? ».
29 Et dixit illis: « Hoc genus in nullo potest exire nisi in
oratione ».
30 Et inde profecti peragrabant Galilæam; nec volebat quemquam scire.
31 Docebat enim discipulos suos et dicebat illis: « Filius
hominis traditur in manus hominum, et occident eum, et occisus post
tres dies resurget ».
32 At illi ignorabant verbum et timebant eum interrogare.
33 Et venerunt Capharnaum. Qui cum domi esset, interrogabat eos:
« Quid in via tractabatis? ».
34 At illi tacebant. Siquidem inter se in via disputaverant, quis
esset maior.
35 Et residens vocavit Duodecim et ait illis: « Si quis vult
primus esse, erit omnium novissimus et omnium minister ».
36 Et accipiens puerum, statuit eum in medio eorum; quem ut
complexus esset, ait illis:
37 « Quisquis unum ex huiusmodi pueris receperit in nomine
meo, me recipit; et, quicumque me susceperit, non me suscipit, sed
eum qui me misit ».
38 Dixit illi Ioannes: « Magister, vidimus quendam in nomine
tuo eicientem dæmonia, et prohibebamus eum, quia non sequebatur
nos ».
39 Iesus autem ait: « Nolite prohibere eum. Nemo est enim,
qui faciat virtutem in nomine meo et possit cito male loqui de me;
40 qui enim non est adversum nos, pro nobis est.
41 Quisquis enim potum dederit vobis calicem aquæ in nomine, quia Christi estis, amen dico vobis: Non perdet mercedem suam.
42 Et quisquis scandalizaverit unum ex his pusillis credentibus
in me, bonum est ei magis, ut circumdetur mola asinaria collo eius,
et in mare mittatur.
43 Et si scandalizaverit te manus tua, abscide illam: bonum est
tibi debilem introire in vitam, quam duas manus habentem ire in
gehennam, in ignem inexstinguibilem.
45 Et si pes tuus te scandalizat, amputa illum: bonum est tibi
claudum introire in vitam, quam duos pedes habentem mitti in
gehennam.
47 Et si oculus tuus scandalizat te, eice eum: bonum est tibi
luscum introire in regnum Dei, quam duos oculos habentem mitti in
gehennam,
48 ubi vermis eorum non moritur, et ignis non exstinguitur;
49 omnis enim igne salietur.
50 Bonum est sal; quod si sal insulsum fuerit, in quo illud
condietis? Habete in vobis sal et pacem habete inter vos ».