01 Et rex David senuerat habebatque ætatis plurimos dies; cumque
operiretur vestibus, non calefiebat.
02 Dixerunt ergo ei servi sui: « Quæratur domino nostro regi
adulescentula virgo et stet coram rege et curam eius agat dormiatque
in sinu tuo et calefaciat dominum nostrum regem ».
03 Quæsierunt igitur adulescentulam speciosam in omnibus finibus
Israel et invenerunt Abisag Sunamitin et adduxerunt eam ad regem.
04 Erat autem puella pulchra nimis et curam agebat regis et
ministrabat ei; rex vero non cognovit eam.
05 Adonias autem filius Haggith elevabatur dicens: « Ego
regnabo! ». Fecitque sibi currum et equites et quinquaginta
viros, qui ante eum currerent.
06 Nec corripuit eum pater suus aliquando dicens: « Quare
hoc fecisti? ». Erat autem et ipse pulcher valde, secundus natu
post Absalom.
07 Et sermo ei cum Ioab filio Sarviæ et cum Abiathar sacerdote,
qui adiuvabant partes Adoniæ.
08 Sadoc vero sacerdos et Banaias filius Ioiadæ et Nathan
propheta et Semei et Rei et robur exercitus David non erat cum
Adonia.
09 Immolatis ergo Adonias ovibus et vitulis et pinguibus iuxta
lapidem Zoheleth, qui erat vicinus fonti Rogel, vocavit universos
fratres suos filios regis et omnes viros Iudæ servos regis;
10 Nathan autem prophetam et Banaiam et robustos quosque et
Salomonem fratrem suum non vocavit.
11 Dixit itaque Nathan ad Bethsabee matrem Salomonis: « Num
audisti quod regnaverit Adonias filius Haggith, et dominus noster
David hoc ignorat?
12 Nunc ergo veni, accipe a me consilium et salva animam tuam
filiique tui Salomonis.
13 Vade et ingredere ad regem David et dic ei: Nonne tu, domine
mi rex, iurasti mihi ancillæ tuæ dicens: “Salomon filius tuus
regnabit post me et ipse sedebit in solio meo”? Quare ergo regnat
Adonias?
14 Et, adhuc ibi te loquente cum rege, ego veniam post te et
complebo sermones tuos ».
15 Ingressa est itaque Bethsabee ad regem in cubiculo; rex autem
senuerat nimis, et Abisag Sunamitis ministrabat ei.
16 Inclinavit se Bethsabee et adoravit regem; ad quam rex:
« Quid tibi, inquit, vis? ».
17 Quæ respondens ait: « Domine mi, tu iurasti per Dominum
Deum tuum ancillæ tuæ: “Salomon filius tuus regnabit post me, et ipse
sedebit in solio meo”;
18 et ecce nunc Adonias regnat, te, domine mi rex, ignorante.
19 Mactavit boves et pinguia quæque et oves plurimas et vocavit
omnes filios regis, Abiathar quoque sacerdotem et Ioab principem
militiæ; Salomonem autem servum tuum non vocavit.
20 Verumtamen, domine mi rex, in te oculi respiciunt totius
Israel, ut indices eis quis sedere debeat in solio tuo, domine mi
rex, post te.
21 Eritque, cum dormierit dominus meus rex cum patribus suis,
erimus ego et filius meus Salomon peccatores ».
22 Adhuc illa loquente cum rege, Nathan propheta venit;
23 et nuntiaverunt regi dicentes: « Adest Nathan
propheta ». Cumque introisset ante conspectum regis et adorasset
eum pronus in terram,
24 dixit Nathan: « Domine mi rex, tu ergo dixisti: “Adonias
regnet post me, et ipse sedeat super thronum meum”?
25 Quia descendit hodie et immolavit boves et pinguia et arietes
plurimos et vocavit universos filios regis et principes exercitus,
Abiathar quoque sacerdotem; illique vescentes et bibentes coram eo
dixerunt: “Vivat rex Adonias!”.
26 Me autem servum tuum et Sadoc sacerdotem et Banaiam filium
Ioiadæ et Salomonem famulum tuum non vocavit.
27 Numquid a domino meo rege exivit hoc verbum, et mihi non
indicasti servo tuo quis sessurus esset super thronum domini mei
regis post eum? ».
28 Et respondit rex David dicens: « Vocate ad me
Bethsabee ». Quæ cum fuisset ingressa coram rege et stetisset
ante eum,
29 iuravit rex et ait: « Vivit Dominus, qui eruit animam
meam de omni angustia,
30 quia, sicut iuravi tibi per Dominum, Deum Israel, dicens:
Salomon filius tuus regnabit post me et ipse sedebit super solium
meum pro me, sic faciam hodie ».
31 Summissoque Bethsabee in terram vultu, adoravit regem dicens:
« Vivat dominus meus rex David in æternum! ».
32 Dixit quoque rex David: « Vocate mihi Sadoc sacerdotem et
Nathan prophetam et Banaiam filium Ioiadæ ». Qui cum ingressi
fuissent coram rege,
33 dixit ad eos: « Tollite vobiscum servos domini vestri et
imponite Salomonem filium meum, super mulam meam et ducite eum in
Gihon,
34 et ungat eum ibi Sadoc sacerdos et Nathan propheta in regem
super Israel, et canetis bucina atque dicetis: “Vivat rex Salomon!”.
35 Et ascendetis post eum, et veniet et sedebit super solium
meum, et ipse regnabit pro me; illique præcipiam, ut sit dux super
Israel et super Iudam ».
36 Et respondit Banaias filius Ioiadæ regi dicens: « Amen,
sic loquatur Dominus Deus domini mei regis.
37 Quomodo fuit Dominus cum domino meo rege, sic sit cum Salomone
et sublimius faciat solium eius a solio domini mei regis
David ».
38 Descendit ergo Sadoc sacerdos et Nathan propheta et Banaias
filius Ioiadæ et Cherethi et Phelethi, et imposuerunt Salomonem super
mulam regis David et adduxerunt eum in Gihon.
39 Sumpsitque Sadoc sacerdos cornu olei de tabernaculo et unxit
Salomonem; et cecinerunt bucina, et dixit omnis populus: « Vivat
rex Salomon! ».
40 Et ascendit universa multitudo post eum, et populus canebat
tibiis et lætabatur gaudio magno, et insonuit terra ad clamorem
eorum.
41 Audivit autem Adonias et omnes, qui invitati fuerant ab eo;
iamque convivium finitum erat. Sed et Ioab, audita voce tubæ, ait:
« Quid sibi vult clamor civitatis tumultuantis? ».
42 Adhuc illo loquente, Ionathan filius Abiathar sacerdotis
venit; cui dixit Adonias: « Ingredere, quia vir strenuus es et
bona nuntians ».
43 Responditque Ionathan Adoniæ: « Nequaquam! Dominus enim
noster, rex David, regem constituit Salomonem
44 misitque cum eo Sadoc sacerdotem et Nathan prophetam et
Banaiam filium Ioiadæ et Cherethi et Phelethi, et imposuerunt eum
super mulam regis;
45 unxeruntque eum Sadoc sacerdos et Nathan propheta regem in
Gihon. Et ascenderunt inde lætantes, et insonuit civitas; hæc est
vox, quam audistis.
46 Sed et Salomon sedit super solio regni,
47 et ingressi servi regis benedixerunt domino nostro regi David
dicentes: “Amplificet Deus nomen Salomonis super nomen tuum et
magnificet thronum eius super thronum tuum”. Et adoravit rex in
lectulo suo.
48 Insuper et hæc locutus est: “Benedictus Dominus, Deus Israel,
qui dedit hodie sedentem in solio meo, videntibus oculis
meis” ».
49 Territi sunt ergo et surrexerunt omnes, qui invitati fuerant
ab Adonia, et ivit unusquisque in viam suam.
50 Adonias autem timens Salomonem surrexit et abiit tenuitque
cornua altaris.
51 Et nuntiaverunt Salomoni dicentes: « Ecce Adonias timens
regem Salomonem tenuit cornua altaris dicens: “Iuret mihi hodie rex
Salomon quod non interficiat servum suum gladio””.
52 Dixitque Salomon: « Si fuerit vir bonus, non cadet ne
unus quidem capillus eius in terram; sin autem malum inventum fuerit
in eo, morietur ».
53 Misit ergo rex Salomon et eduxit eum ab altari, et ingressus
adoravit regem Salomonem; dixitque ei Salomon: « Vade in domum
tuam ».
01 Appropinquaverant autem dies David ut moreretur, præcepit que
Salomoni filio suo dicens:
02 « Ego ingredior viam universæ terræ; confortare et esto
vir
03 et observa decreta Domini Dei tui, ut ambules in viis eius et
custodias statuta eius et præcepta eius et iudicia et testimonia,
sicut scriptum est in lege Moysi, ut prospere agas in universis, quæ
facis et quocumque te verteris;
04 ut confirmet Dominus sermonem suum, quem locutus est de me
dicens: “Si custodierint filii tui viam suam et ambulaverint coram me
in veritate, in omni corde suo et in omni anima sua, non auferetur
tibi vir de solio Israel”.
05 Tu quoque nosti, quæ fecerit mihi Ioab filius Sarviæ, quæ
fecerit duobus principibus exercitus Israel, Abner filio Ner et Amasæ
filio Iether, quos occidit; et effudit sanguinem belli in pace et
posuit cruorem prœlii in balteo suo, qui erat circa lumbos eius, et
in calceamento suo, quod erat in pedibus eius.
06 Facies ergo iuxta sapientiam tuam et non deduces canitiem eius
pacifice ad inferos.
07 Sed filiis Berzellai Galaaditis reddes gratiam, eruntque
comedentes in mensa tua; occurrerunt enim mihi, quando fugiebam a
facie Absalom fratris tui.
08 Habes quoque apud te Semei filium Gera de Beniamin de Bahurim,
qui maledixit mihi maledictione pessima, quando ibam ad Mahanaim; sed
quia descendit mihi in occursum ad Iordanem, et iuravi ei per Dominum
dicens: Non te interficiam gladio.
09 Tu noli pati esse eum innoxium; vir autem sapiens es et scies,
quæ facias ei deducesque canos eius cum sanguine ad infernum ».
10 Dormivit igitur David cum patribus suis et sepultus est in
civitate David.
11 Dies autem, quibus regnavit David super Israel, quadraginta
anni sunt: in Hebron regnavit septem annis, in Ierusalem triginta
tribus.
12 Salomon autem sedit super thronum David patris sui, et
firmatum est regnum eius nimis.
13 Et ingressus est Adonias filius Haggith ad Bethsabee matrem
Salomonis, quæ dixit ei: « Pacificusne ingressus tuus? ».
Qui respondit: « Pacificus ».
14 Addiditque: « Sermo mihi est ad te ». Cui ait:
« Loquere ». Et ille:
15 « Tu, inquit, nosti quia meum erat regnum, et me
proposuerat omnis Israel sibi in regem, sed translatum est regnum et
factum est fratris mei; a Domino enim constitutum est ei.
16 Nunc ergo petitionem unam deprecor a te; ne confundas faciem
meam ». Quæ dixit ad eum: « Loquere ».
17 Et ille ait: « Precor, ut dicas Salomoni regi — neque
enim negare tibi quidquam potest — ut det mihi Abisag Sunamitin
uxorem ».
18 Et ait Bethsabee: « Bene, ego loquar pro te regi ».
19 Venit ergo Bethsabee ad regem Salomonem, ut loqueretur ei pro
Adonia. Et surrexit rex in occursum eius adoravitque eam et sedit
super thronum suum; positus quoque est thronus matri regis, quæ sedit
ad dexteram eius.
20 Dixitque ei: « Petitionem unam parvulam ego deprecor a
te; ne confundas faciem meam”. Dixit ei rex: « Pete, mater mi,
neque enim fas est, ut avertam faciem tuam ».
21 Quæ ait: « Detur Abisag Sunamitis Adoniæ fratri tuo
uxor ».
22 Responditque rex Salomon et dixit matri suæ: « Quare
postulas Abisag Sunamitin Adoniæ? Postula ei et regnum! Ipse est enim
frater meus maior me et habet Abiathar sacerdotem et Ioab filium
Sarviæ ».
23 Iuravit itaque rex Salomon per Dominum dicens: « Hæc
faciat mihi Deus et hæc addat, certe contra animam suam locutus est
Adonias verbum hoc.
24 Et nunc, vivit Dominus, qui firmavit me et collocavit me super
solium David patris mei et qui fecit mihi domum, sicut locutus est,
certe hodie occidetur Adonias ».
25 Misitque rex Salomon per manum Banaiæ filii Ioiadæ, qui
interfecit eum, et mortuus est.
26 Abiathar quoque sacerdoti dixit rex: « Vade in Anathoth
ad agrum tuum; es quidem vir mortis, sed hodie te non interficiam,
quia portasti arcam Domini Dei coram David patre meo et sustinuisti
laborem in omnibus, in quibus laboravit pater meus ».
27 Eiecit ergo Salomon Abiathar, ut non esset sacerdos Domini, ut
impleretur sermo Domini, quem locutus est super domum Heli in Silo.
28 Venit autem nuntius ad Ioab. Ioab autem declinaverat post
Adoniam, cum post Absalom non declinasset; fugit ergo Ioab in
tabernaculum Domini et apprehendit cornua altaris.
29 Nuntiatumque est regi Salomoni, quod fugisset Ioab in
tabernaculum Domini et esset iuxta altare; misitque Salomon Banaiam
filium Ioiadæ dicens: « Vade, interfice eum! ».
30 Venit Banaias ad tabernaculum Domini et dixit ei: « Hæc
dicit rex: Egredere!”. Qui ait: « Non egrediar, sed hic
moriar ». Renuntiavit Banaias regi sermonem dicens: « Hæc
locutus est Ioab et hæc respondit mihi ».
31 Dixitque ei rex: « Fac, sicut locutus est, et interfice
eum et sepeli; et amovebis sanguinem innocentem, qui effusus est a
Ioab, a me et a domo patris mei.
32 Et reddet Dominus sanguinem eius super caput eius, quia
interfecit duos viros iustos melioresque se et occidit eos gladio,
patre meo David ignorante: Abner filium Ner principem militiæ Israel
et Amasam filium Iether principem exercitus Iudæ.
33 Et revertetur sanguis illorum in caput Ioab et in caput
seminis eius in sempiternum; David autem et semini eius et domui et
throno illius sit pax usque in æternum a Domino ».
34 Ascendit itaque Banaias filius Ioiadæ et aggressus eum
interfecit; sepultusque est in domo sua in deserto.
35 Et constituit rex Banaiam filium Ioiadæ pro eo super exercitum
et Sadoc sacerdotem posuit pro Abiathar.
36 Misit quoque rex et vocavit Semei dixitque ei: « Ædifica
tibi domum in Ierusalem et habita ibi et non egredieris inde huc
atque illuc;
37 quacumque autem die egressus fueris et transieris torrentem
Cedron, scito te interficiendum; sanguis tuus erit super caput
tuum ».
38 Dixitque Semei regi: « Bonus sermo; sicut locutus est
dominus meus rex, sic faciet servus tuus ». Habitavit itaque
Semei in Ierusalem diebus multis.
39 Factum est autem post annos tres, ut fugerent duo servi Semei
ad Achis filium Maacha regem Geth; nuntiatumque est Semei quod servi
eius essent in Geth.
40 Et surrexit Semei et stravit asinum suum ivitque in Geth ad
Achis ad requirendos servos suos et adduxit eos de Geth.
41 Nuntiatum est autem Salomoni quod isset Semei in Geth de
Ierusalem et redisset.
42 Et mittens vocavit eum dixitque illi: « Nonne
testificatus sum tibi per Dominum et prædixi tibi: Quacumque die
egressus ieris huc et illuc, scito te esse moriturum? Et respondisti
mihi “Bonus sermo; audivi”.
43 Quare ergo non custodisti iusiurandum Domini et præceptum,
quod præceperam tibi? ».
44 Dixitque rex ad Semei: « Tu nosti omne malum, cuius tibi
conscium est cor tuum, quod fecisti David patri meo; reddit Dominus
malitiam tuam in caput tuum.
45 Et rex Salomon benedictus, et thronus David erit stabilis
coram Domino usque in sempiternum ».
46 Iussit itaque rex Banaiæ filio Ioiadæ, qui egressus percussit
eum, et mortuus est. Confirmatum est igitur regnum in manu
Salomonis.
01 Et affinitate coniunctus est pharaoni regi Ægypti. Accepit
namque filiam eius et adduxit in civitatem David, donec compleret
ædificans domum suam et domum Domini et murum Ierusalem per
circuitum.
02 Attamen populus immolabat in excelsis; non enim ædificatum
erat templum nomini Domini usque in diem illum.
03 Dilexit autem Salomon Dominum ambulans in præceptis David
patris sui, excepto quod in excelsis immolabat et accendebat
thymiama.
04 Abiit itaque in Gabaon, ut immolaret ibi; illud quippe erat
excelsum maximum. Mille hostias in holocaustum obtulit Salomon super
altare illud.
05 In Gabaon apparuit Dominus Salomoni per somnium nocte dicens:
« Postula quod vis, ut dem tibi ».
06 Et ait Salomon: « Tu fecisti cum servo tuo David patre
meo misericordiam magnam, sicut ambulavit in conspectu tuo in
veritate et iustitia et recto corde tecum; custodisti ei
misericordiam tuam grandem et dedisti ei filium sedentem super
thronum eius, sicut est hodie.
07 Et nunc, Domine Deus meus, tu regnare fecisti servum tuum pro
David patre meo. Ego autem sum puer parvus et ignorans egressum et
introitum meum;
08 et servus tuus in medio est populi, quem elegisti, populi
infiniti, qui numerari et supputari non potest præ multitudine.
09 Da ergo servo tuo cor docile, ut iudicare possit populum tuum
et discernere inter bonum et malum. Quis enim potest iudicare populum
tuum hunc multum? ».
10 Placuit ergo sermo coram Domino quod Salomon rem huiuscemodi
postulasset,
11 et dixit Deus Salomoni: « Quia postulasti verbum hoc et
non petisti tibi dies multos nec divitias aut animam inimicorum
tuorum, sed postulasti tibi sapientiam ad discernendum iudicium,
12 ecce feci tibi secundum sermones tuos et dedi tibi cor sapiens
et intellegens, in tantum ut nullus ante te similis tui fuerit nec
post te surrecturus sit;
13 sed et hæc, quæ non postulasti, dedi tibi, divitias scilicet
et gloriam, ut nemo fuerit similis tui in regibus cunctis diebus
tuis.
14 Si autem ambulaveris in viis meis et custodieris præcepta mea
et mandata mea, sicut ambulavit David pater tuus, longos faciam dies
tuos ».
15 Igitur evigilavit Salomon et intellexit quod esset somnium.
Cumque venisset Ierusalem, stetit coram arca fœderis Domini et
obtulit holocausta et fecit victimas pacificas et convivium universis
famulis suis.
16 Tunc venerunt duæ mulieres meretrices ad regem steteruntque
coram eo.
17 Quarum una ait: « Obsecro, mi domine; ego et mulier hæc
habitabamus in domo una, et peperi apud eam in domo;
18 tertia vero die, postquam ego peperi, peperit et hæc; et
eramus simul, nullusque alius nobiscum in domo, exceptis nobis
duabus.
19 Mortuus est autem filius mulieris huius nocte; dormiens quippe
oppressit eum.
20 Et consurgens intempesta nocte, silentio tulit filium meum de
latere meo ancillæ tuæ dormientis et collocavit in sinu suo; suum
autem filium, qui erat mortuus, posuit in sinu meo.
21 Cumque surrexissem mane, ut darem lac filio meo, apparuit
mortuus; quem diligentius intuens clara luce, deprehendi non esse
meum, quem genueram ».
22 Responditque altera mulier: « Non est ita, sed filius
meus vivit, tuus autem mortuus est ». E contrario illa dicebat:
« Mentiris. Filius quippe tuus mortuus est, meus autem
vivit ». Atque in hunc modum contendebant coram rege.
23 Tunc rex ait: « Hæc dicit: “Filius meus vivit, et filius
tuus mortuus est”; et ista respondit: “Non, sed filius tuus mortuus
est, et filius meus vivit” ».
24 Dixit ergo rex: « Afferte mihi gladium! ». Cumque
attulissent gladium coram rege:
25 « Dividite, inquit, infantem vivum in duas partes, et
date dimidiam partem uni et dimidiam partem alteri ».
26 Dixit autem mulier, cuius filius erat vivus, ad regem —
commota sunt quippe viscera eius super filio suo —: « Obsecro,
domine, date illi infantem vivum et nolite interficere eum ». E
contrario illa dicebat: « Nec mihi nec tibi sit;
dividatur ».
27 Respondens rex ait: « Date huic infantem vivum, et non
occidatur; hæc est mater eius ».
28 Audivit itaque omnis Israel iudicium, quod iudicasset rex; et
timuerunt regem videntes sapientiam Dei esse in eo ad faciendum
iudicium.
01 Erat autem rex Salomon regnans super omnem Israel.
02 Et hi principes quos habebat: Azarias filius Sadoc sacerdos;
03 Elihoreph et Ahia filii Sisa scribæ; Iosaphat filius Ahilud
cancellarius;
04 Banaias filius Ioiadæ super exercitum; Sadoc autem et Abiathar
sacerdotes;
05 Azarias filius Nathan super præfectos; Zabud filius Nathan
sacerdos amicus regis;
06 et Ahisar præpositus domus et Adoniram filius Abda super
tributa.
07 Habebat autem Salomon duodecim præfectos super omnem Israel,
qui præbebant annonam regi et domui eius; per singulos enim menses in
anno singuli necessaria ministrabant.
08 Et hæc nomina eorum: Benhur in monte Ephraim;
09 Bendecar in Maces et in Salebim et in Bethsames et in Elon et
in Bethanan;
10 Benhesed in Aruboth, ipsius erat Socho et omnis terra Epher;
11 Benabinadab, cuius omnis regio Dor, Tapheth filiam Salomonis
habebat uxorem;
12 Baana filius Ahilud regebat Thanach et Mageddo et universam
Bethsan, quæ est iuxta Sarthan subter Iezrahel, a Bethsan usque
Abelmehula et usque ultra Iecmaam;
13 Bengaber in Ramoth Galaad habebat villas Iair filii Manasse in
Galaad: ipse præerat in omni regione Argob, quæ est in Basan,
sexaginta civitatibus magnis atque muratis, quæ habebant seras æreas;
14 Ahinadab filius Addo præerat in Mahanaim;
15 Achimaas in Nephthali, sed et ipse habebat Basemath filiam
Salomonis in coniugio;
16 Baana filius Chusai in Aser et in Baloth;
17 Iosaphat filius Pharue in Issachar;
18 Semei filius Ela in Beniamin;
19 Gaber filius Uri in terra Galaad, in terra Sehon regis Amorræi
et Og regis Basan, ut præfectus unus, qui erat in terra.
20 Iuda et Israel innumerabiles, sicut arena maris in
multitudine, comedentes et bibentes atque lætantes.