01 Abraham vero aliam duxit uxorem nomine Ceturam,
02 quæ peperit ei Zamran et Iecsan et Madan et Madian et Iesboc
et Sue.
03 Iecsan quoque genuit Saba et Dedan. Filii Dedan fuerunt
Assurim et Latusim et Loommim.
04 At vero ex Madian ortus est Epha et Opher et Henoch et Abida
et Eldaa. Omnes hi filii Ceturæ.
05 Deditque Abraham cuncta, quæ possederat, Isaac;
06 filiis autem concubinarum suarum largitus est munera et
separavit eos ab Isaac filio suo, dum adhuc ipse viveret, ad plagam
orientalem.
07 Fuerunt autem dies vitæ Abrahæ centum septuaginta quinque
anni.
08 Et deficiens mortuus est Abraham in senectute bona provectæque
ætatis et plenus dierum congregatusque est ad populum suum.
09 Et sepelierunt eum Isaac et Ismael filii sui in spelunca
Machpela, quæ sita est in agro Ephron filii Seor Hetthæi e regione
Mambre,
10 quem emerat a filiis Heth. Ibi sepultus est ipse et Sara uxor
eius.
11 Et post obitum illius benedixit Deus Isaac filio eius, qui
habitabat iuxta puteum Lahairoi.
12 Hæ sunt generationes Ismael filii Abrahæ, quem peperit ei Agar
Ægyptia famula Saræ.
13 Et hæc nomina filiorum Ismael in vocabulis et generationibus
suis: primogenitus Ismaelis Nabaioth, dein Cedar et Adbeel et Mabsam,
14 Masma quoque et Duma et Massa,
15 Hadad et Thema, Iethur et Naphis et Cedma.
16 Isti sunt filii Ismaelis, et hæc nomina eorum per vicos et
mansiones eorum: duodecim principes tribuum suarum.
17 Et facti sunt anni vitæ Ismaelis centum triginta septem;
deficiens mortuus est et appositus ad populum suum.
18 Habitaverunt autem ab Hevila usque Sur, quæ respicit Ægyptum
introeuntibus Assyriam. In faciem cunctorum fratrum suorum obiit.
19 Hæ sunt generationes Isaac filii Abraham: Abraham genuit
Isaac;
20 qui, cum quadraginta esset annorum, duxit uxorem Rebeccam
filiam Bathuelis Aramæi de Paddanaram, sororem Laban Aramæi.
21 Deprecatusque est Isaac Dominum pro uxore sua, eo quod esset
sterilis. Qui exaudivit eum et dedit conceptum Rebeccæ.
22 Sed collidebantur in utero eius parvuli. Quæ ait: « Si
sic est, cur mihi? ». Perrexitque, ut consuleret Dominum.
23 Qui respondens ait: « Duæ gentes sunt in utero tuo, et
duo populi ex ventre tuo dividentur; populusque populum superabit, et
maior serviet minori ».
24 Iam tempus pariendi venerat, et ecce gemini in utero eius.
25 Qui primus egressus est rufus erat et totus quasi pallium
pilosum; vocatumque est nomen eius Esau. Postea frater eius egrediens
plantam Esau tenebat manu, et idcirco appellatum est nomen eius
Iacob.
26 Sexagenarius erat Isaac, quando nati sunt parvuli.
27 Quibus adultis, factus est Esau vir gnarus venandi et homo
agrestis; Iacob autem vir compositus et habitans in tabernaculis.
28 Isaac amabat Esau, eo quod de venationibus illius libenter
vesceretur; et Rebecca diligebat Iacob.
29 Coxit autem Iacob pulmentum; ad quem, cum venisset Esau de
agro lassus,
30 ait: « Da mihi de coctione hac rufa, quia oppido lassus
sum ». Quam ob causam vocatum est nomen eius Edom (id est
Rufus).
31 Cui dixit Iacob: « Vende mihi prius primogenita
tua ».
32 Ille respondit: « En morior; quid mihi proderunt
primogenita? ».
33 Ait Iacob: « Iura ergo mihi ». Iuravit et vendidit
primogenita.
34 Et sic, accepto pane et lentis edulio, comedit et bibit;
surrexit et abiit parvipendens quod primogenita vendidisset.
01 Orta autem fame super terram post eam sterilitatem, quæ
acciderat in diebus Abraham, abiit Isaac ad Abimelech regem
Philisthim in Gerara.
02 Apparuitque ei Dominus et ait: « Ne descendas in Ægyptum,
sed habita in terra, quam dixero tibi,
03 et peregrinare in ea; eroque tecum et benedicam tibi. Tibi
enim et semini tuo dabo universas regiones has complens iuramentum,
quod spopondi Abraham patri tuo,
04 et multiplicabo semen tuum sicut stellas cæli daboque posteris
tuis universas regiones has; et benedicentur in semine tuo omnes
gentes terræ,
05 eo quod obœdierit Abraham voci meæ et custodierit præcepta et
mandata mea et iustificationes legesque servaverit ».
06 Mansit itaque Isaac in Geraris.
07 Qui, cum interrogaretur a viris loci illius super uxore sua,
respondit: « Soror mea est ». Timuerat enim confiteri quod
sibi esset sociata coniugio, reputans ne forte interficerent eum
propter illius pulchritudinem.
08 Cumque pertransissent dies plurimi et ibidem moraretur,
prospiciens Abimelech rex Philisthim per fenestram vidit eum iocantem
cum Rebecca uxore sua.
09 Et, accersito eo, ait: « Perspicuum est quod uxor tua
sit; cur mentitus es eam sororem tuam esse? ». Respondit:
« Timui, ne morerer propter eam ».
10 Dixitque Abimelech: « Quare hoc fecisti nobis? Potuit
coire quispiam de populo cum uxore tua, et induxeras super nos grande
peccatum ». Præcepitque omni populo dicens:
11 « Qui tetigerit hominem hunc et uxorem eius, morte
morietur ».
12 Sevit autem Isaac in terra illa et invenit in ipso anno
centuplum; benedixitque ei Dominus.
13 Et locupletatus est homo et ibat proficiens atque succrescens,
donec magnus vehementer effectus est;
14 habuitque possessionem ovium et armentorum et familiæ
plurimum. Ob hæc invidentes ei Philisthim
15 omnes puteos, quos foderant servi patris illius in diebus
Abraham, obstruxerunt implentes humo,
16 in tantum ut ipse Abimelech diceret ad Isaac: « Recede a
nobis, quoniam potentior nostri factus es valde ».
17 Et ille discedens tentoria fixit ad torrentem Geraræ
habitavitque ibi.
18 Rursum fodit puteos, quos foderant in diebus patris sui
Abraham et quos, illo mortuo, obstruxerant Philisthim. Appellavitque
eos eisdem nominibus, quibus ante pater vocaverat.
19 Foderunt servi Isaac in torrente et reppererunt ibi puteum
aquæ vivæ.
20 Sed et ibi iurgium fuit pastorum Geraræ adversus pastores
Isaac dicentium: « Nostra est aqua! ». Quam ob rem nomen
putei vocavit Esec (id est Iurgium), quia iurgati sunt cum eo.
21 Foderunt autem et alium puteum, et pro illo quoque rixati
sunt; appellavitque eum Sitna (id est Inimicitias).
22 Profectus inde fodit alium puteum, pro quo non contenderunt;
itaque vocavit nomen eius Rehoboth (id est Latitudinem) dicens:
« Nunc dilatavit nos Dominus, et crescemus in terra ».
23 Ascendit autem ex illo loco in Bersabee,
24 ubi apparuit ei Dominus in ipsa nocte dicens: « Ego sum
Deus Abraham patris tui. Noli timere, quia tecum sum; benedicam tibi
et multiplicabo semen tuum propter servum meum Abraham ».
25 Itaque ædificavit ibi altare et, invocato nomine Domini,
extendit tabernaculum, et servi Isaac foderunt ibi puteum.
26 Abimelech autem venit ad eum de Geraris et Ochozath amicus
illius et Phicol dux militum,
27 et locutus est eis Isaac: « Quid venistis ad me hominem,
quem odistis et expulistis a vobis? ».
28 Qui responderunt: « Vidimus tecum esse Dominum et idcirco
diximus: Sit iuramentum inter nos et te, et ineamus tecum fœdus,
29 ut non facias nobis quidquam mali, sicut et nos non attigimus
te et nihil fecimus tibi nisi bonum et cum pace dimisimus te. Tu es
enim benedictus Domini ».
30 Fecit ergo eis convivium, et comederunt et biberunt.
31 Surgentesque mane iuraverunt sibi mutuo. Dimisitque eos Isaac,
et profecti sunt ab eo cum pace.
32 Ecce autem venerunt in ipso die servi Isaac annuntiantes ei de
puteo, quem foderant, atque dicentes: « Invenimus aquam ».
33 Unde appellavit eum Sabee (quod significat Abundantiam); et
nomen urbi impositum est Bersabee usque in præsentem diem.
34 Esau vero quadragenarius duxit uxores Iudith filiam Beeri
Hetthæi et Basemath filiam Elon Hetthæi.
35 Quæ ambæ offenderant animum Isaac et Rebeccæ.
01 Senuit autem Isaac, et caligaverunt oculi eius, et videre non
poterat. Vocavitque Esau filium suum maiorem et dixit ei: « Fili
mi ». Qui respondit: « Adsum ».
02 Cui pater: « Vides, inquit, quod senuerim et ignorem diem
mortis meæ;
03 sume arma tua, pharetram et arcum, et egredere in agrum.
Cumque venatu aliquid apprehenderis,
04 fac mihi inde pulmentum, sicut velle me nosti, et affer, ut
comedam; et benedicat tibi anima mea, antequam moriar ».
05 Rebecca autem audierat Isaac loquentem cum Esau filio suo.
Esau ergo abiit in agrum, ut venationem caperet et offerret eam.
06 Rebecca autem dixit filio suo Iacob: « Ecce, audivi
patrem tuum loquentem cum Esau fratre tuo et dicentem ei:
07 "Affer mihi venationem tuam et fac cibos, ut comedam et
benedicam tibi coram Domino, antequam moriar".
08 Nunc ergo, fili mi, audi vocem meam in eo, quod præcipio tibi.
09 Pergens ad gregem affer mihi duos hædos optimos, ut faciam ex
eis escas patri tuo, quibus libenter vescitur.
10 Quas cum intuleris patri tuo, et comederit, benedicat tibi,
priusquam moriatur ».
11 Cui ille respondit: « Nosti quod Esau frater meus homo
pilosus sit, et ego lenis.
12 Si attrectaverit me pater meus et senserit, timeo, ne putet me
sibi voluisse illudere; et inducam super me maledictionem pro
benedictione”.
13 Ad quem mater: « In me sit, ait, ista maledictio, fili
mi; tantum audi vocem meam et perge afferque, quæ dixi ».
14 Abiit et attulit deditque matri. Paravit illa cibos, sicut
noverat velle patrem illius.
15 Et vestibus Esau valde bonis, quas apud se habebat domi,
induit eum
16 pelliculasque hædorum circumdedit manibus et colli nuda
protexit;
17 dedit pulmentum optimum et panes, quos coxerat, in manus filii
sui Iacob.
18 Qui ingressus ad patrem suum dixit: « Pater mi ». At
ille respondit: « Audio. Quis es tu, fili mi? ».
19 Dixitque Iacob ad patrem suum: « Ego sum Esau
primogenitus tuus. Feci sicut præcepisti mihi; surge, sede et comede
de venatione mea, ut benedicat mihi anima tua ».
20 Rursum Isaac ad filium suum: « Quomodo, inquit, tam cito
invenire potuisti, fili mi? ». Qui respondit: « Voluntas
Domini Dei tui fuit, ut occurreret mihi ».
21 Dixitque Isaac ad Iacob: « Accede huc, ut tangam te, fili
mi, et probem, utrum tu sis filius meus Esau an non ».
22 Accessit ille ad patrem, et, palpato eo, dixit Isaac:
« Vox quidem, vox Iacob est, sed manus, manus sunt Esau ».
23 Et non cognovit eum, quia pilosæ manus similitudinem maioris
expresserant. Benedixit ergo illi.
24 Ait: « Tu es filius meus Esau? ». Respondit:
« Ego sum ».
25 At ille: « Affer, inquit, mihi, et comedam de venatione
tua, fili mi, ut benedicat tibi anima mea ». Quos cum oblatos
comedisset, obtulit ei etiam vinum. Quo hausto,
26 dixit ad eum Isaac pater eius: « Accede ad me et da mihi
osculum, fili mi ».
27 Accessit et osculatus est eum. Statimque, ut sensit
vestimentorum illius fragrantiam, benedicens illi ait: « Ecce
odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus.
28 Det tibi Deus de rore cæli et de pinguedine terræ et
abundantiam frumenti et vini.
29 Et serviant tibi populi, et adorent te nationes; esto dominus
fratrum tuorum, et incurventur ante te filii matris tuæ. Qui
maledixerit tibi, sit maledictus; et, qui benedixerit tibi, sit
benedictus! ».
30 Vix Isaac benedictionem Iacob finierat, et Iacob egressus erat
a patre suo Isaac, venit Esau frater eius
31 coctosque de venatione cibos intulit patri dicens:
« Surge, pater mi, et comede de venatione filii tui, ut
benedicat mihi anima tua ».
32 Dixitque illi Isaac pater eius: « Quis enim es
tu? ». Qui respondit: « Ego sum filius tuus primogenitus
Esau ».
33 Expavit Isaac stupore vehementi ultra modum et ait:
« Quis igitur ille est, qui dudum captam venationem attulit
mihi, et comedi ex omnibus, priusquam tu venires? Benedixique ei, et
erit benedictus! ».
34 Auditis Esau sermonibus patris, irrugiit clamore magno et
amaro ultra modum et ait patri suo: « Benedic etiam mihi, pater
mi! ».
35 Qui ait: « Venit germanus tuus fraudulenter et accepit
benedictionem tuam ».
36 At ille subiunxit: « Iuste vocatum est nomen eius Iacob;
supplantavit enim me en altera vice: primogenita mea ante tulit et
nunc secundo surripuit benedictionem meam ». Rursumque ait:
« Numquid non reservasti mihi benedictionem? ».
37 Respondit Isaac: « Ecce, dominum tuum illum constitui et
omnes fratres eius servituti illius subiugavi; frumento et vino
stabilivi eum. Et tibi post hæc, fili mi, ultra quid faciam? ».
38 Dixitque Esau ad patrem suum: « Num unam tantum
benedictionem habes, pater mi? Mihi quoque obsecro, ut
benedicas! ». Cumque eiulatu magno fleret,
39 motus Isaac dixit ad eum: « Ecce, procul a pinguedine
terræ erit habitatio tua et procul a rore cæli desuper.
40 De gladio tuo vives et fratri tuo servies. Tempusque veniet,
cum excutias et solvas iugum eius de cervicibus tuis ».
41 Oderat ergo Esau Iacob pro benedictione, qua benedixerat ei
pater, dixitque in corde suo: « Appropinquabunt dies luctus
patris mei, et occidam Iacob fratrem meum ».
42 Nuntiata sunt Rebeccæ verba Esau filii eius maioris, quæ
mittens et vocans Iacob filium suum minorem dixit ad eum:
« Ecce, Esau frater tuus minatur, ut occidat te.
43 Nunc ergo, fili mi, audi vocem meam et consurgens fuge ad
Laban fratrem meum in Charran;
44 habitabisque cum eo dies paucos, donec requiescat furor
fratris tui,
45 et cesset indignatio eius, obliviscaturque eorum, quæ fecisti
in eum. Postea mittam et adducam te inde huc. Cur utroque orbabor
filio in uno die? ».
46 Dixit quoque Rebecca ad Isaac: « Tædet me vitæ meæ
propter filias Heth; si acceperit Iacob uxorem de filiabus Heth sicut
istis de filiabus terræ, nolo vivere ».
01 Vocavit itaque Isaac Iacob et benedixit eum præcepit que ei
dicens: « Noli accipere coniugem de filiabus Chanaan;
02 surge, vade in Paddanaram ad domum Bathuel patris matris tuæ
et accipe tibi inde uxorem de filiabus Laban avunculi tui.
03 Deus autem omnipotens benedicat tibi et crescere te faciat
atque multiplicet, ut sis in multitudinem populorum;
04 et det tibi benedictiones Abraham tibi et semini tuo tecum, ut
possideas terram peregrinationis tuæ, quam pollicitus est Deus avo
tuo ».
05 Cumque dimisisset eum Isaac, profectus est in Paddanaram ad
Laban filium Bathuel Aramæi fratrem Rebeccæ matris Iacob et Esau.
06 Videns autem Esau quod benedixisset pater suus Iacob et
misisset eum in Paddanaram, ut inde uxorem duceret, et quod post
benedictionem præcepisset ei dicens: « Non accipies uxorem de
filiabus Chanaan »,
07 quodque obœdiens Iacob parentibus suis isset in Paddanaram;
08 probans quoque quod non libenter aspiceret filias Chanaan
pater suus,
09 ivit ad Ismaelem et duxit uxorem, absque iis, quas habebat,
Mahalath filiam Ismael filii Abraham sororem Nabaioth.
10 Igitur egressus Iacob de Bersabee pergebat Charran.
11 Cumque venisset ad quendam locum et vellet in eo requiescere
post solis occubitum, tulit de lapidibus, qui iacebant, et supponens
capiti suo dormivit in eodem loco.
12 Viditque in somnio scalam stantem super terram et cacumen
illius tangens cælum, angelos quoque Dei ascendentes et descendentes
per eam
13 et Dominum innixum scalæ dicentem sibi: « Ego sum
Dominus, Deus Abraham patris tui et Deus Isaac. Terram, in qua
dormis, tibi dabo et semini tuo.
14 Eritque semen tuum quasi pulvis terræ; dilataberis ad
occidentem et orientem et septentrionem et meridiem; et benedicentur
in te et in semine tuo cunctæ tribus terræ.
15 Et ecce, ego tecum sum et custodiam te, quocumque perrexeris,
et reducam te in terram hanc; nec dimittam te, nisi complevero quæ
dixi tibi ».
16 Cumque evigilasset Iacob de somno, ait: « Vere Dominus
est in loco isto, et ego nesciebam ».
17 Pavensque: « Quam terribilis est, inquit, locus iste! Non
est hic aliud nisi domus Dei et porta cæli ».
18 Surgens ergo Iacob mane tulit lapidem, quem supposuerat capiti
suo, et erexit in titulum fundens oleum desuper.
19 Appellavitque nomen loci illius Bethel; prius autem urbs
vocabatur Luza.
20 Vovit Iacob etiam votum dicens: « Si fuerit Deus mecum et
custodierit me in via hac, per quam ambulo, et dederit mihi panem ad
vescendum et vestimentum ad induendum,
21 reversusque fuero prospere ad domum patris mei, erit mihi
Dominus in Deum,
22 et lapis iste, quem erexi in titulum, erit domus Dei;
cunctorumque, quæ dederis mihi, decimas offeram tibi ».
01 Profectus ergo Iacob venit in terram orientalium.
02 Et vidit puteum in agro, tres quoque greges ovium accubantes
iuxta eum; nam ex illo adaquabantur pecora, et os eius grandi lapide
claudebatur.
03 Morisque erat, ut, cunctis ovibus congregatis, devolverent
lapidem et, refectis gregibus, rursum super os putei ponerent.
04 Dixitque ad pastores: « Fratres, unde estis? ». Qui
responderunt: « De Charran ».
05 Quos interrogans: « Numquid, ait, nostis Laban filium
Nachor? ». Dixerunt: « Novimus ».
06 « Sanusne est? », inquit. « Valet, inquiunt, et
ecce Rachel filia eius venit cum grege ».
07 Dixitque: « Adhuc multum diei superest, nec est tempus,
ut congregentur greges; date potum ovibus et sic ad pastum eas
reducite ».
08 Qui responderunt: « Non possumus, donec omnia pecora
congregentur et amoveamus lapidem de ore putei, ut adaquemus
greges ».
09 Adhuc loquebatur cum eis, et ecce Rachel veniebat cum ovibus
patris sui; nam gregem ipsa pascebat.
10 Cum vidisset Iacob Rachel filiam Laban avunculi sui ovesque
Laban avunculi sui, accedens amovit lapidem de ore putei
11 et adaquavit gregem Laban avunculi sui. Tunc Iacob osculatus
est Rachel et elevata voce flevit;
12 et indicavit ei quod frater esset patris eius et filius
Rebeccæ. At illa festinans nuntiavit patri suo.
13 Qui cum audisset venisse Iacob filium sororis suæ, cucurrit
obviam ei; complexusque eum et in oscula ruens duxit in domum suam.
Auditis autem omnibus, quæ evenerant,
14 respondit: « Vere os meum es et caro mea! ». Et,
postquam Iacob habitavit apud eum per dies mensis unius,
15 dixit ei Laban: « Num, quia frater meus es, gratis
servies mihi? Dic quid mercedis accipias ».
16 Habebat vero filias duas: nomen maioris Lia, minor vero
appellabatur Rachel;
17 sed Lia lippis erat oculis, Rachel decora et venusto aspectu.
18 Quam diligens Iacob ait: « Serviam tibi pro Rachel filia
tua minore septem annis ».
19 Respondit Laban: « Melius est, ut tibi eam dem quam
alteri viro; mane apud me ».
20 Servivit igitur Iacob pro Rachel septem annis, et videbantur
illi pauci dies præ amoris magnitudine.
21 Dixitque ad Laban: « Da mihi uxorem meam, quia iam tempus
expletum est, ut ingrediar ad eam ».
22 Qui, vocatis omnibus viris loci ad convivium, fecit nuptias.
23 Et vespere sumpsit Liam filiam suam et introduxit ad eum, et
venit ad eam.
24 Et dedit Laban ancillam filiæ Zelpham nomine. Facto mane,
vidit, et ecce erat Lia.
25 Et dixit ad socerum suum: « Quid hoc fecisti mihi? Nonne
pro Rachel servivi tibi? Quare imposuisti mihi? ».
26 Respondit Laban: « Non est in loco nostro consuetudinis,
ut minorem ante maiorem tradamus ad nuptias.
27 Imple hebdomadam hanc, et alteram quoque dabo tibi pro opere,
quo serviturus es mihi septem annis aliis ».
28 Acquievit placito et, hebdomada transacta, dedit ei Laban
filiam suam Rachel uxorem,
29 cui servam Bilham tradidit.
30 Et ingressus etiam ad Rachel amavit eam plus quam Liam
serviens apud eum septem annis aliis.
31 Videns autem Dominus quod despiceret Liam, aperuit vulvam
eius, Rachel sterili permanente.
32 Et concepit Lia et genuit filium vocavitque nomen eius Ruben
dicens: « Vidit Dominus humilitatem meam; nunc amabit me vir
meus ».
33 Rursumque concepit et peperit filium et ait: « Quoniam
audivit me Dominus haberi contemptui, dedit etiam istum mihi »;
vocavitque nomen illius Simeon.
34 Concepit tertio et genuit alium filium dixitque: « Nunc
quoque copulabitur mihi maritus meus, eo quod pepererim ei tres
filios »; et idcirco appellavit nomen eius Levi.
35 Quarto concepit et peperit filium et ait: « Modo
confitebor Domino »; et ob hoc vocavit eum Iudam. Cessavitque
parere.