Ressources Catholiques Missel Romain


[166] Voyez Victor Ancessi, Atlas Géographique Et Archéologique Pour L'étude De L'ancien Et Du Nouveau Testament, pl. xiii.

[167] Voir Peter Schegg, Evangelium nach Markus, t. I, p. 35.

[168] Richard Chenevix Trench, Synonyms of the New Testament, § lxiv.

[169] Le P. Curci fait à son sujet d’ingénieux et gracieux rapprochements. Carlo Maria Curci, Lezioni esegetiche e morali sopra i quattro Evangeli, Firenze, 1874-1877, t. II, p. 139,

[170] Peter Schegg, Evangelium nach Markus, p. 39.

[171] Saint Grégoire, Homilia iv in Ezechiel.

[172] Cf. Karl Reinhold von Köstlin, Der Ursprung und die Komposition der synoptischen Evangelien, Stuttgart, 1853, p. 313.

[173] Cf. Arnat, Comm. de pron. reflex. ap. Gr. usu, p. 42 et ss.

[174] Voir Peter Schegg, Evangelium nach Markus, t. I, p. 266 et suiv.

[175] Cf. Eusèbe de Césarée, Historia Ecclesiastica, iii, 30.

[176] Voyez Flavius Josèphe, Vita, § liv.

[177] Cf. Johann Gerhard, Harmonia Evangelica, xxxviii.

[178] Poss. Cat., p. 33. Cf. Heinrich August Wilhelm Meyer, Critical and Exegetical Commentary, h. l.

[179] Arthur Penrhyn Stanley, Sinai and Palestine, p. 378.

[180] Johann Albrecht Bengel, Gnomon Novi Testamenti.

[181] Cf. Flavius Josèphe, Bellum Judaicum, III, ii, 1 ; Karl Gottlieb Bretschneider, Lexicon Manuale Græco-Latinum in libros Novi Testamenti, l. I, p. 628.

[182] Poss. Cat. h. l.

[183] Euthymius

[184] Cf. Johann Jahn, Archæologio biblica, § 386.

[185] Cf. Johann Jahn, Archæologio biblica, § 386.

[186] Note du V. 35 ; cf. Peter Schegg, Gedenkbuch einer Pilger-Reise, t. II, p. 300-302.

[187] Cf. Ian Theodor Beelen, Grammatica græcitatis N. T., p. 216.

[188] Voyez Georg Benedikt Winer, Grammatik des neutestamentlichen Sprachidioms, 6e éd. p. 369.

[189] Vitruve (Marcus Vitruvius Pollio), De architectura, vii, 5.

[190] Aulus Gellius, Noctes Atticæ, xvi, 5.

[191] Voyez William McClure Thomson, The Land and the Book, Londres 1876, p. 358 et suiv.

[192] Talmud de Babylone, Moed Katan, f. 25, 1.

[193] Cicéron (Marcus Tullius Cicero), De Divinatione, ii, 63 ; Virgile (Publius Vergilius Maro), Moretum, 5.

[194] Lucil. Sat. vi, 13 ; Petr. Sat. 97

[195] Anthony Rich, Dictionnaire des Antiquités grecques et romaines, s. v. Grabatus.

[196] Eliae Palairet, Observationes philologico-criticae in sacros Novi Foederis libros, p. 33.

[197] Cf. Sanhedrin, vi, 5.

[198] Cf. Francesco Saverio Patrizi, In Marcum commentarium, p. 18.

[199] Voir aussi une savante dissertation publiée par le Dr Krawutzcky dans la Theologische Quartalschrifl de Tubingue, 1869, p. 600 et ss.

[200] Sanhedrin, fol. 38, 2, Gloss.

[201] Charles Rohault de Fleury, L'Évangile : Études iconographiques et archéologiques, t. I, p. 474.

[202] Voyez l’Évangile selon saint Matthieu, Préface, § I.

[203] Comparez Apost. Const, viii, c. 22 ; Orig. Præfat. in Epistola ad Rom., Cat. in Matthieu ; saint Augustin d’Hippone, De Consensu Evangelistarum, l. II, c. xvi ; saint Jérôme de Stridon, De viris illustribus, c. iii.

[204] Francesco Saverio Patrizi, In Marcum commentarium, p. 20.

[205] Suétone, Vespas. i.

[206] Voyez l’Évangile selon saint Matthieu, Mt 5.46.

[207] Cf. Ibid., Mt 3.7.

[208] Voyez l’Ibid., Mt 9.12.

[209] Saint Augustin d’Hippone, Sermon lxxxvii.

[210] Saint Thomas d’Aquin, 2a 2æ, quæst. 25.

[211] Cf. Babylonian Talmud, Bava Kama, f. 82.

[212] Voyez Georg Benedikt Winer, Grammatik des neutestamentlichen Sprachidioms, p. 311.

[213] Saint Jérôme de Stridon, in Matthieu ix, 44.

[214] Voyez Peter Schegg, Evangelium nach Markus, p. 280 et s.

[215] Johann Albrecht Bengel, Gnomon Novi Testamenti, in Matthieu, ix.

[216] Voyez Georg Benedikt Winer, Grammatik des neutestamentlichen Sprachidioms, p. 289.

[217] Moïse Maïmonide, Schabb, c. vii.

[218] Compar. Edouard Coypel, Le Judaïsme, p. 170 et ss.

[219] R. Jonatha ben-Joseph, Ioma, f. 85, 2.

[220] Franciscus Lucas Brugensis, h. l.

[221] Saint Léon Ier le Grand, Epistola xi.

[222] Cf. Johann Karl Thilo, Codex apocryphus Novi Testamenti, p. 502 et 558.

[223] Peter Schegg, Evangelium nach Markus, h. l.

[224] Henry Etienne, Thesaurus Syriacus, appendix, p. 1725.

[225] Comp. Mc 1.35 et la note.

[226] Cf. Voyez Georg Benedikt Winer, Grammatik des neutestamentlichen Sprachidioms, p. 511.

[227] Saint Jérôme de Stridon, in Danielem, c. ii.

[228] Saint Jérôme de Stridon, Liber interpretationis nominum Hebraicorum.

[229] Voir Francesco Saverio Patrizi, In Marcum commentarium, p. 29 ; Vorst., Hebr. 479 ; Rosenmüller, Scholia in h. l.

[230] Cf. Andreas Gottlieb Hoffmann, Grammatica syriaca, p. 287.

[231] Saint Jean Chrysostome ap. saint Thomas d’Aquin, Catena aurea in marcum.

[232] Voyez Johann Georg Rosenmüller, Scholia in Novum Testamentum, t. I, p. 593 et 594.

[233] Pierre Auguste Théophile Dehaut, l’Évangile expliqué, défendu, 5e édit., t. ii, p. 496.

[234] Johann Albrecht Bengel, Gnomon Novi Testamenti.

[235] Émile Bougaud, Jésus-Christ, 2e édit., p. 79 et ss.

[236] Comparez le syriaque : ses frères.

[237] Voyez les commentaires du Vén. Bède, de Théophylacte, de Corneille de la Pierre, de Franç. Luc, de Noël Alexandre, de Jansénius, de MM. Schegg, Reischl, Bisping, etc.

[238] Édouard Reuss, Histoire évangélique, p. 282.

[239] Thomas Cajetan, Evangelia cum Commentariis, Marci, c. iii.

[240] Vénérable Bède, In Marci Evangelium expositio, lib. I, c. iii.

[241] Clément d’Alexandrie, Stromata, vi.

[242] Cf. Homilia II. i, 156 ; Xenophon, de Venaticus, v, 5.

[243] Cf. Karl Gottlieb Bretschneider, Lexicon Manuale Græco-Latinum in libros Novi Testamenti, t. I, p. 564.

[244] Pierre Auguste Théophile Dehaut, l’Évangile expliqué, défendu, 5e éd., t. III, p. 389 et s.

[245] Alonso Salmeron, Sermones in parabolas evangelicas, p. 30.

[246] Voyez Hugo Grotius, Annotationes in Novum Testamentum, in h. l.

[247] Vénérable Bède, Homiliae, 3, 35.

[248] Dom Augustin Calmet, Commentaire littéral sur saint Marc, h. l.

[249] Saint Augustin d’Hippone, De quarta feria, c. ii.

[250] Anthony Rich, Dictionnaire des Antiquités grecques et romaines, s. v. Lucerna.

[251] Anthony Rich, ibid. p. 102.

[252] Johann Georg Rosenmüller, Scholia in Novum Testamentum, Marc, c. III.

[253] P. Francesco Saverio Patrizi, In Marcum commentarium, p. 46 et suiv.

[254] Saint Augustin, Sermo lxxxvii, Appendix.

[255] Cf. Tertullien, Adversus Marcionem, iv, 30.

[256] Adolphe Napoléon Didron, Iconographie chrétienne, p. 208.

[257] Dom Augustin Calmet, Commentaire littéral sur saint Marc.

[258] Henry Baker Tristram, Land of Israël, p. 43.

[259] Saint Jérôme, Comm. in Matth., viii, 34.

[260] Francesco Saverio Patrizi SJ, In Marcum commentarium, h. l.

[261] Tertullien, Adversus Marcionem, iv, 20.

[262] Weiss, Volkmar, Farrar, Tristram, Cook, Thomson.

[263] Cf. William McClure Thomson, The Land and the Book, Londres, 1876, p. 375 et ss.

[264] Saint Augustin d’Hippone, De Consensu Evangelistarum, ii, 24.

[265] Johannis Lightfoot, Horæ hebraicæ et talmudicæ in quatuor evangelistas, Marc, v, 1

[266] Cf. Constantinus Tischendorf, Novum Testamentum græce et latine.

[267] Frederic Farrar, Life of Christ, t. 1, p. 334

[268] Cf. Johann Karl Thilo, Codex apocryphus Novi Testamenti, t. I, p. 808.

[269] Cf. Dt 32.8 ; Es 14.14 ; Thr. 3.35 ; Da 4.17,24,32,34 ; 7.18,22,25 ; Ps 7.17 ; 9.2 ; 8.13 ; 44.4, etc.

[270] Cf. Johann Buxtorf, Lexicon chaldaicum talmudicum et rabinicum, p. 1123 ; Johannis Lightfoot, Horæ hebraicæ et talmudicæ in quatuor evangelistas, Marc, v, 9.

[271] Cf. Erasme, Adagia, p. 313.

[272] Juan Maldonat, h. l.

[273] Charles Rohault de Fleury, L'Évangile : Études iconographiques et archéologiques, t. I, p. 467

[274] Cf. Campeius Vitringa, De Synagoga Vetere, p. 584 et ss.

[275] Peter Schegg, Evangelium nach Markus, p. 154.

[276] Cf. Carl Friedrich August Fritzsche, Evangelium Marci, p. 178.

[277] Cf. Ian Theodor Beelen, Grammatica græcitatis N. T., p. 346.

[278] Cf. Sophocle, Ajax, v, 270 ; Cicéron (Marcus Tullius Cicero), Tusculanes, iii, 4.

[279] Rab. Schabb. f. 110.

[280] Ibid.

[281] Ménandre

[282] Pline l'Ancien, Histoire naturelle, xxiv, 5.

[283] Johann Karl Thilo, Codex apocryphus Novi Testamenti, t. I, p. 808.

[284] Saint Augustin d’Hippone, Sermon lxii, 5.

[285] Cf. Origène, Caten. in Marc.

[286] Johann Albrecht Bengel, Gnomon Novi Testamenti, in Marc, vi, 34.

[287] Karl Gottlieb Bretschneider, Lexicon Manuale Græco-Latinum in libros Novi Testamenti, t. II, p. 416.

[288] Cf. Johann Kaspar Suicer, Thesaurus Ecclesiasticus, s. v. σκύλλω.

[289] John Anthony Cramer, Catenæ Græcorum Patrum in Novum Testamentum, Luc.

[290] Voir le commentaire sur Mt 9.23 ; Samuel Burder, Oriental Customs, t. II, p. 256 et ss. de la 6e édit.

[291] Cf. Voyez Georg Benedikt Winer, Grammatik des neutestamentlichen Sprachidioms, 6e édit., p. 165 ; Ian Theodor Beelen, Grammatica græcitatis N. T., p. 182.

[292] Philon, Quis rerum divinarum heres sit, p. 515.

[293] Voir Victor Ancessi, Atlas Géographique Et Archéologique Pour L'étude De L'ancien Et Du Nouveau Testament, pl. xvi.

[294] Cf. saint Justin de Naplouse, Dialogus cum Tryphone, 88 ; Johann Albert Fabricius, Codex apocryphus Novi Testamenti, t. 1, p. 200.

[295] Études religieuses rédigées par des Pères de la Compagnie de Jésus, 1878.

[296] Ernest Renan, Vie de Jésus, 13e édit., p. 27.

[297] Ernest Renan, Les Évangiles et la seconde génération chrétienne, 1878, p. 537-549

[298] Victor d’Antioche, ap. Caten. græc. Pair. ed. Possin. Cf. Théophylacte et Euthymius, h. l.

[299] Voyez Richard von Riess, Bibel-Atlas, pl. iv, et Victor Ancessi, Atlas Géographique Et Archéologique Pour L'étude De L'ancien Et Du Nouveau Testament, pl. viii.

[300] Cf. Georg Benedikt Winer, Grammatik des neutestamentlichen Sprachidioms, p. 223, et Gn 7.9.

[301] Voyez Georg Benedikt Winer, l. c., cap. iii, § 30.

[302] Cf. Georg Benedikt Winer, l. c., p. 507.

[303] Anthony Rich, Dictionnaire des Antiquités grecques et romaines. On trouvera aux mots Calceolus et Calceus, de curieuses représentations des chaussures usitées à l’époque du Sauveur.

[304] William McClure Thomson, The Land and the Book, p. 347.

[305] Saint Cyrille, cité par Patrizi.

[306] Comp. Johannis Lightfoot, Horæ hebraicæ et talmudicæ in quatuor evangelistas, Marc, h, l. Cf. Is 1.6 ; Jr 8.22 ; Lc 10.34, et les termes έγχριστα φάρμακα, ίατραλείπται, si usités chez les Grecs.

[307] Concile de Trente, Session XIV, de Sacramentum extremæ unctionis, c. i.

[308] Voir l’Évangile selon saint Matthieu, Mt 2.1.

[309] Voyez, sur cet emploi du verbe « mittere », le Wilhelm Gesenius, Thesaurus philologico-criticus linguae Hebraicae et Chaldaicae V. T., au mot שלח, p. 1411.

[310] Voir Victor Ancessi, Atlas Géographique Et Archéologique Pour L'étude De L'ancien Et Du Nouveau Testament, pl. xvi.

[311] Pour les détails, voyez l’Évangile selon saint Matthieu, Mt 14.4.

[312] Cf. Perse, Saturæ, loc. cit.

[313] Cf. Saint Ambroise, de Virgin, lib. iii, c. 6.

[314] Cf. Flavius Josèphe, Antiquités judaïques, xviii, 5, 4.

[315] Cf. Est 5.3 ; 7.2 ; et chez les classiques, Hyginus, Fabulae 84 ; Homelia, II, x, 602.

[316] Voir Anthony Rich, Dictionnaire des Antiquités grecques et romaines, s. v. Speculatores. Cf. Sueton. Calig. c. xliv ; Tacit. Hist, xι, 73.

[317] Cf. Sénèque (Lucius Annaeus Seneca), de Beneficiis, iii, 25 ; de Ira, 1, 16 ; Julius Firmicus Maternus, viii, 26.

[318] Gloss, ad Tanch. f. 72, 2.

[319] Cf. Johannis Lightfoot, Horæ hebraicæ et talmudicæ in quatuor evangelistas, Marc, h. l. ; Johann Buxtorf, Lexicon chaldaicum talmudicum et rabinicum, p. 1533.

[320] Saint Grégoire, Moralia in Job, iii, 5.

[321] Saint Ambroise de Milan, de Virginibus, l. iv (leçons du 28 Noct. dans le Brèv. Rom. pour le 29 août).

[322] Arthur Penrhyn Stanley, Sinai and Palestine, p. 278 de la 9e édit.

[323] Voyez Victor Ancessi, Atlas Géographique Et Archéologique Pour L'étude De L'ancien Et Du Nouveau Testament, carte n° xvi.

[324] Cf. Karl Gottlieb Bretschneider, Lexicon Manuale Græco-Latinum in libros Novi Testamenti, t. II, p. 13.

[325] Saint Augustin d’Hippone, De Consensu Evangelistarum, l. II, c. xlvi.

[326] Voyez Karl Gottlieb Bretschneider, l. c., t. II, p. 453 ; Johannis Lightfoot, Horæ hebraicæ et talmudicæ in quatuor evangelistas, Marc, h. l.

[327] Cf. Henry Baker Tristram, Land of Israël, p. 439.

[328] Voyez Richard von Riess, Bibel-Atlas, pl. iv ; Victor Ancessi, Atlas Géographique Et Archéologique Pour L'étude De L'ancien Et Du Nouveau Testament, pl. xvi ; Karl Georg von Raumer, Palæstina, 4e éd. p. 422 ; Josias Leslie Porter, A Handbook for Travellers in Syria and Palestine, 1875, p. 407 ; parmi les auteurs plus anciens, Hadriani Relandi, Palæstina ex monumentis veteribus illustrata, p. 654.

[329] Cf. Saint Augustin d’Hippone, De Consensu Evangelistarum, l. II, c. 47 ; Corneille de la Pierre, h. l., etc.

[330] Flavius Josèphe, Bellum Judaicum, iii, 10, 8.

[331] Voyez l’Évangile selon saint Matthieu, Mt 23.5.

[332] Dom Augusting Calmet, h. l.

[333] Voyez Anthony Rich, Dictionnaire des Antiquités grecques et romaines, s. v. Urceus.

[334] Voyez Anthony Rich, l. c., au mot Sextarius.

[335] Johann Georg Rosenmüller, Scholia in Novum Testamentum, h. l.

[336] Flavius Josèphe, Antiquités judaïques, iv, 4, 4.

[337] Saint Ambroise de Milan, Enarratio in Luc, xviii.

[338] Édouard Reuss, Histoire évangélique, p. 379.

[339] Reden des H. Jesu, h. l.

[340] Peter Schegg, Evangelium nach Markus, t. I, pp. 214 et 215.